Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Bhīmasena’s Capture by the Serpent and Nahūṣa’s Self-Disclosure (भीमसेन-भुजङ्गग्रहणं नहुषोपाख्यानप्रस्तावः)

जड़मानि च भूतानि सर्वाण्येवावतस्थिरे देवर्षयक्ष प्रवरास्तथैव च दिवौकस:,द्विजातियोंको किसी प्रकार भी वेदोंका भान नहीं हो पाता था। जनमेजय! भूमिके भीतर जो प्राणी निवास करते थे, वे भी पीड़ित हो उठे और अर्जुनको सब ओरसे घेरकर खड़े हो गये। उन सबके मुखपर विकृति आ गयी थी। वे हाथ जोड़े हुए थर-थर काँप रहे थे और अस्त्रोंके तेजसे संतप्त हो धनंजयसे प्राणोंकी भिक्षा माँग रहे थे। इसी समय ब्रह्मर्षि, सिद्ध महर्षि, समस्त जंगम प्राणी, श्रेष्ठ देवर्षि, देवता, यक्ष, राक्षस, गन्धर्व, पक्षी तथा आकाशचारी प्राणी सभी वहाँ आकर उपस्थित हो गये

vaiśampāyana uvāca |

jaḍamāni ca bhūtāni sarvāṇy evāvatasthire |

devarṣi-yakṣa-pravarās tathaiva ca divaukasaḥ ||

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang lahat ng nilalang, maging yaong nanlupaypay at tila nawalan ng ulirat, ay nanatiling nakatigil. Naroon din ang mga pangunahing devarṣi at ang mga pinuno sa mga yakṣa, gayundin ang mga naninirahan sa langit—tinipon ng napakalakas na puwersa ng sandaling iyon, na wari’y napahinto ang kaayusan ng mga daigdig.

जडमानिmotionless, inert
जडमानि:
Karta
TypeAdjective
Rootजड (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
भूतानिbeings, creatures
भूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Plural
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Plural
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अवतस्थिरेstood still, remained
अवतस्थिरे:
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
देवर्षिdivine sages
देवर्षि:
Karta
TypeNoun
Rootदेवर्षि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural (as member of a list; see sandhi_notes)
यक्षyakshas
यक्ष:
Karta
TypeNoun
Rootयक्ष (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural (as member of a list; see sandhi_notes)
प्रवराःexcellent, foremost
प्रवराः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रवर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
तथैवjust so, likewise
तथैव:
TypeIndeclinable
Rootतथा + एव
and
:
TypeIndeclinable
Root
दिवौकसःheaven-dwellers (gods)
दिवौकसः:
Karta
TypeNoun
Rootदिवौकस् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Devarṣis
Y
Yakṣas
D
Divaukasaḥ (heaven-dwellers/celestials)
B
Bhūtāni (all beings)