Adhyaya 174

Verse 1

अर रत (0) है ० त्रिसप्तत्यांधिकशततमोब< ध्याय: अर्जुनद्वारा हिरण्यपुरवासी पौलोम तथा कालकेयोंका वध और इन्द्रद्वारा अर्जुनका अभिनन्दन अजुन उवाच निवर्तमानेन मया महदू दृष्टं ततो5परम्‌ पुरं कामचरं दिव्यं पावकार्कसमप्रभम्‌

Wika ni Arjuna: “O Hari, sa aking pagbabalik ay may nakita akong higit pang kahanga-hanga kaysa sa nauna—isang malawak na lungsod na makalangit, na nakagagalaw ayon sa nais, at nagniningning na wari’y apoy at araw. Tila nakararating ito saanman ayon sa hangarin ng mga naninirahan doon.”

Verse 2

रत्नद्रुममयैश्षित्रै: सुस्वरैश्व पतत्त्रिभि: पौलोमै: कालकज्जैश्न नित्यहृष्टे रधिष्ठितम्‌

Wika ni Arjuna: “Ang lungsod na iyon ay pinalamutian ng mga punong kahanga-hanga na wari’y yari sa hiyas, at ng mga ibong may matatamis na awit. Doon nananahan, sa walang patid na ligaya, ang mga asurang sina Pauloma at Kālakañja.”

Verse 3

गोपुराट्टालकोपेतं चतुर्द्धारं दुरासदम्‌ सर्वरत्नमयं दिव्यमद्भुतोपमदर्शनम्‌

Wika ni Arjuna: “Ang lungsod na iyon ay may matatayog na tore sa mga tarangkahan at magagandang palasyong maraming palapag. May apat itong pintuan—tig-isa sa bawat panig—at lubhang mahirap pasukin ng kaaway. Wari’y hinubog mula sa lahat ng uri ng hiyas, ang makalangit na lungsod ay maningning at kagila-gilalas—ang mismong pagtanaw dito’y parang pagtanaw sa isang himala.”

Verse 4

ट्रुमै: पुष्पफलोपेतै: सर्वरत्नमयैर्वृतम्‌ तथा पतनत्र्त्रिभिर्दिव्यैरुपेतं सुमनोहरै:

Wika ni Arjuna: “Ang lungsod ay napalilibutan sa lahat ng panig ng mga punong hitik sa bulaklak at bunga—mga punong wari’y hinubog mula sa sari-saring hiyas; at lalo pa itong pinaganda ng mga ibong makalangit na lubhang kaakit-akit.”

Verse 5

असुरैर्नित्यमुदितै: शूलर्टिमुसलायुधै: चापमुद्गरहस्तैश्व स्रग्विभि: सर्वतो वृतम्‌

Wika ni Arjuna: “Ang lungsod na iyon ay napaliligiran sa lahat ng panig ng mga Asura na laging nagdiriwang—may mga kuwintas na bulaklak at ganap na armado—may hawak na sibat, javelin, pamalo, pana, at maso, at walang tigil na nagbabantay upang ito’y ingatan.”

Verse 6

तदहं प्रेक्ष्य दैत्यानां पुरमद्भुतदर्शनम्‌ अपृच्छे मातलिं राजन्‌ किमिदं वर्तते5द्भुतम्‌,राजन! दैत्योंके उस अद्भुत दिखायी देनेवाले नगरको देखकर मैंने मातलिसे पूछा --'सारथे! यह कौन-सा अद्भुत नगर है?”

Nang makita ko ang kamangha-manghang lungsod ng mga Daitya, tinanong ko si Mātali: “O hari, ano itong pambihirang tanawing lumilitaw dito?”

Verse 7

मातलिरुवाच पुलोमा नाम दैतेयी कालका च महासुरी दिव्यं वर्षमहस्रं ते चेरतु: परमं तप:

Sabi ni Mātali: “O Pārtha, may isang babaeng Daitya na nagngangalang Pulomā, at si Kālākā, isang makapangyarihang Asurī. Ang dalawang iyon ay nagsagawa ng pinakamataas na pag-aayuno at pagninilay (tapas) sa loob ng isang libong banal na taon.”

Verse 8

तपसोडन्‍्ते ततस्ताभ्यां स्वयम्भूरदद्‌ वरम्‌ अगृल्लीतां वरं ते तु सुतानामल्पदुःखताम्‌

Wika ni Arjuna: “Nang maganap ang kanilang tapas, ipinagkaloob ng Sariling-Silang na si Brahmā ang isang biyaya sa dalawang iyon. Ngunit ito ang kanilang pinili: na ang kanilang mga anak na lalaki ay dumanas lamang ng kaunting dalamhati—sa katunayan, na maalis ang pagdurusa ng kanilang mga anak.”

Verse 9

अवध्यतां च राजेन्द्र सुरराक्षसपन्नगै: पुरं सुरमणीयं च खचरं सुमहाप्रभम्‌

Wika ni Arjuna: “O hari, hiniling pa nila na ang kanilang mga anak na lalaki ay maging di-mapapatay kahit ng mga deva, rākṣasa, at nāga; at na magkaroon sila ng isang napakagandang lungsod, nagliliwanag sa dakilang ningning, na gumagalaw sa himpapawid na parang isang sasakyang makalangit. Dapat itong mapuno ng lahat ng uri ng hiyas, at hindi mawasak ninuman—mga deva, dakilang rishi, yakṣa, gandharva, nāga, asura, o rākṣasa—taglay ang lahat ng minimithing kagalingan, walang dalamhati, at hindi dinadapuan ng sakit. O pinakamainam sa angkan ng Bharata, nilikha ni Brahmā ang gayong lungsod para sa mga Kālakeya. Ito ang mismong banal na lungsod na naglalakbay sa langit at gumagala sa lahat ng dako; walang pagpasok dito ang mga deva, at ang mga daitya na sina Pauloma at Kālakañja ang naninirahan doon.”

Verse 10

सर्वरत्नै: समुदितं दुर्धर्षममरैरपि महर्षियक्षगन्धर्वपन्नगासुरराक्षसै:

Sinabi ni Arjuna: “O hari, (hiniling nila) ang isang lungsod na natipon sa lahat ng uri ng hiyas—di-masalakay kahit ng mga diyos, at di-mawasak ng mga dakilang rishi, Yaksha, Gandharva, Naga, Asura, at Rakshasa. Ipinanalangin nila na ang kanilang mga anak ay maging di-mapapatay kahit ng mga diyos, mga demonyo, at mga ahas na Naga; at na magtaglay sila ng isang maringal na lungsod, nagliliwanag sa dakilang kaningningan, gumagala sa langit na wari’y isang vimana, punô ng lahat ng kayamanan, kalooban ng bawat minimithing kagalingan, walang dalamhati at walang karamdaman. Para sa mga Kalakeya, nilikha ni Brahma ang gayong lungsod—ang mismong banal na lungsod na lumilibot sa himpapawid at gumagala saanman, na hindi mapasok ng mga diyos; at dito naninirahan ang mga Danava na sina Pauloma at Kalakanja.”

Verse 11

सर्वकामगुणोपेतं वीतशोकमनामयम्‌ ब्रह्मणा भरतश्रेष्ठ कालकेयकृते कृतम्‌

Sinabi ni Arjuna: “O pinakamainam sa angkan ng Bharata, nilikha ni Brahma para sa mga Kālkeya ang isang lungsod na taglay ang lahat ng minimithing kagalingan—walang dalamhati at di-nadadapuan ng karamdaman. Ginawa ito upang tuparin ang kanilang pakiusap: isang kanlungang di-malalapastangan, isang kuta sa himpapawid na nagliliwanag, lampas sa abot ng mga diyos, mga rishi, yaksha, gandharva, naga, asura, at rakshasa. Ito ang banal na lungsod na gumagalaw sa langit at lumilibot saanman; walang pagpasok dito ang mga diyos, at dito naninirahan ang mga demonyong sina Pauloma at Kālakāñja.”

Verse 12

तदेतत्‌ खपुरं दिव्यं चरत्यमरवर्जितम्‌ पौलोमाध्युषितं वीर कालकज्जैश्व दानवै:

Sinabi ni Arjuna: “Ito ang kahanga-hangang ‘lungsod sa langit’ na gumagalaw sa himpapawid at ipinagbabawal sa mga diyos. O bayani, dito naninirahan ang mga Pauloma, at gayundin ang mga Danava na tinatawag na Kālakaja.”

Verse 13

हिरण्यपुरमित्येवं ख्यायते नगरं महत्‌ रक्षितं कालकेयैश्न पौलोमैश्न महासुरै:,यह विशाल नगर हिरण्यपुरके नामसे विख्यात है। कालकेय तथा पौलोम नामक महान्‌ असुर इसकी रक्षा करते हैं

Sinabi ni Arjuna: “May isang dakilang lungsod na tanyag sa pangalang Hiraṇyapura. Ito’y binabantayan ng makapangyarihang mga Asura na tinatawag na mga Kālkeya at mga Pauloma.”

Verse 14

त एते मुदिता राजन्नवध्या: सर्वदैवतै: निवसन्त्यत्र राजेन्द्र गतोद्वेगा निरुत्सुका:

Sinabi ni Arjuna: “O hari, ang mismong mga Danava na ito ang naninirahan dito nang may kagalakan. Sila’y di-mapapatay ng lahat ng diyos; at, O panginoon ng mga hari, namumuhay sila rito nang walang pangamba at walang balisang pananabik.”

Verse 15

मानुषान्मृत्युरेतेषां निर्दिष्टो ब्रह्मणा पुरा एतानपि रणे पार्थ कालकज्जान्‌ दुरासदान्‌ वज्ास्त्रेण नयस्वाशु विनाशं सुमहाबलान्‌

Wika ni Arjuna: “Noon pang unang panahon, itinakda ni Brahmā na ang mga nilalang na ito’y mamamatay sa kamay ng isang tao. Kaya, O Pārtha, maging ang mga mandirigmang Kālakaja na kakila-kilabot at mahirap lapitan—na may dakilang lakas—ay dapat agad na ihatid sa pagkapuksa sa digmaan sa pamamagitan ng sandatang Vajra. Sa gayon, ang itinadhanang kapalaran ay natutupad sa pamamagitan ng disiplinadong pagkilos para sa matuwid na pag-iingat.”

Verse 16

अजुन उवाच सुरासुरैरवध्यं तदहं ज्ञात्वा विशाम्पते अब्र॒ुवं मातलिं हृष्टो याहेतत्‌ पुरमज्जसा

Wika ni Arjuna: “O panginoon ng mga tao (Hari)! Nang malaman kong ang lungsod na ito, ang Hiraṇyapura, ay di-masusugatan ng mga deva at ng mga asura, masaya kong sinabi kay Mātali: ‘Ipatakbo mo nang mabilis ang karwahe at pumasok sa lungsod na ito agad.’”

Verse 17

त्रिदशेशद्विषो यावत्‌ क्षयमस्त्रैर्नयाम्यहम्‌ न कथज्वचिद्धि मे पापा न वध्या ये सुरद्विष:

Wika ni Arjuna: “Sa pamamagitan ng aking mga sandata, itutulak ko sa pagkapuksa ang mga kaaway ng Panginoon ng mga deva. Ang mga makasalanang may poot sa mga deva ay hindi ko maaaring palampasin; hindi ko sila kayang pakawalan nang hindi pinapatay.”

Verse 18

उवाह मां ततः शीघ्र हिरण्यपुरमन्तिकात्‌ रथेन तेन दिव्येन हरियुक्तेन मातलि:,मेरे ऐसा कहनेपर मातलिने घोड़ोंसे युक्त उस दिव्य रथके द्वारा मुझे शीघ्र ही हिरण्यपुरके निकट पहुँचा दिया

Sa aking hiling, mabilis akong dinala ni Mātali sa makalangit na karwaheng hila ng mga kabayo, at inihatid niya ako malapit sa lungsod ng Hiraṇyapura.

Verse 19

ते मामालक्ष्य दैतेया विचित्रा भरणाम्बरा: समुत्पेतुर्महावेगा रथानास्थाय दंशिता:,मुझे देखते ही विचित्र वस्त्राभूषणोंसे विभूषित वे दैत्य कवच पहनकर अपने रथोंपर जा बैठे और बड़े वेगसे मेरे ऊपर टूट पड़े

Pagkakita pa lamang sa akin, ang mga Daitya na nabibihisan ng sari-saring kasuotan at palamuti ay nagsuot ng baluti, sumakay sa kanilang mga karwahe, at sumugod nang ubod-bilis upang salakayin ako.

Verse 20

ततो नालीकनाराचैर्भल्लै: शक्त्यृष्टितोमरै: प्रत्यघ्नन्‌ दानवेन्द्रा मां क्रुद्धास्तीव्रपराक्रमा:

Pagkaraan, ang mga panginoong Dānava—nag-aalab sa galit at mabagsik ang lakas—ay nagsimulang sumalakay sa akin mula sa lahat ng panig gamit ang mga palasong nālīka, nārāca, bhalla, at mga sandatang gaya ng śakti, ṛṣṭi, at tomara.

Verse 21

तदहं शरवर्षेण महता प्रत्यवारयम्‌ शस्त्रवर्ष महद्‌ राजन्‌ विद्याबलमुपाश्रित:

O Hari, sa lakas ng aking kaalamang pandigma, napigil ko ang mabigat na ulang ng kanilang mga sandata sa pamamagitan ng isang makapangyarihang ulang ng mga palaso. Sa pag-ikot sa larangan at pagpapalit-palit ng maniobra ng aking karwahe, inilugmok ko sila sa pagkalito; sa tindi ng kanilang pagkalito, naglaban-laban sila at pinabagsak ang sarili nilang mga kapanalig na demonyo.

Verse 22

व्यामोहयं च तान्‌ सर्वान्‌ रथमार्गैश्चरन्‌ रणे तेडन्योन्यमभिसम्मूढा: पातयन्ति सम दानवान्‌

Wika ni Arjuna: “O Hari, sa paggalaw ko sa digmaan at sa pagpapalit-palit ng landas ng aking karwahe, inilugmok ko silang lahat sa pagkalito. Nalito at di malaman ang nararapat, nagpatamaan sila sa isa’t isa; kaya ang mga Dānava ay nabuwal dahil sa sarili nilang sagupaan. Sa sandaling iyon, sa lakas ng aking kaalamang pandigma, napigil ko ang mabigat na ulang ng kanilang mga sandata sa pamamagitan ng isang malaking ulang ng mga palaso.”

Verse 23

तेषामेवं विमूढानामन्योन्यमभिधावताम्‌ शिरांसि विशियेर्दीप्तैन्यहनं शतसड्घश:

Wika ni Arjuna: “Nang sila’y malito nang gayon at magdagsaan sa isa’t isa sa kaguluhan, pinugutan ko sila—paulit-ulit, daan-daan at pangkat-pangkat—sa pamamagitan ng aking nagliliyab at higit na sandata.”

Verse 24

इस प्रकार मूढ़चित्त हो आपसमें ही एक-दूसरेपर धावा करनेवाले उन दानवोंके सौ-सौ मस्तकोंको मैं अपने प्रज्वलित बाणोंद्वारा काट-काटकर गिराने लगा ।।

Wika ni Arjuna: “Nang makita ko ang mga mandirigmang Dānava na naliligaw ang isip at nagsasalakay sa isa’t isa, sinimulan kong putulin at ibagsak sa lupa ang kanilang mga ulo, daan-daan, sa pamamagitan ng aking nagliliyab na mga palaso. Ngunit nang sila’y pinapatay nang gayon, ang mga Daiteya ay muling umurong papasok sa kanilang lungsod; at sa pag-asa sa demonyong māyā, umangat sila sa langit kasama ang buong lungsod.”

Verse 25

ततो<हं शरवर्षेण महता कुरुनन्दन मार्गमावृत्य दैत्यानां गतिं चैषामवारयम्‌,कुरुनन्दन! तब मैं बाणोंकी भारी बौछार करके दैत्योंका मार्ग रोक लिया और उनकी गति कुण्ठित कर दी

Pagkaraan, O ligaya ng mga Kuru, tinakpan ko ang daan ng isang napakalakas na ulang-palaso at pinigil ang mga Daitya—hinarang ang kanilang pagsulong at binasag ang sigla ng kanilang paggalaw.

Verse 26

तत्‌ पुरं खचरं दिव्यं कामगं सूर्यसप्रभम्‌ दैतेयैर्वरदानेन धार्यते सम यथासुखम्‌

Sinabi ni Arjuna: “Ang makalangit na lungsod na iyon, na lumilipad sa himpapawid, kahanga-hanga at nagniningning na gaya ng araw, ay nakararating saanman ayon sa nais ng mga naninirahan dito. Sa bisa ng isang biyaya, nagagawa ng mga Daitya na pasanin at panatilihin iyon sa kalangitan nang magaan at payapa.”

Verse 27

अन्तर्भूमौ निपतति पुनरूर्ध्व॑ प्रतिष्ठते पुनस्तिर्यक्‌ प्रयात्याशु पुनरप्सु निमज्जति

Sinabi ni Arjuna: “Ang kahanga-hangang nilalang na iyon, sa isang sandali’y bumubulusok sa lupa, sa isa pa’y muling umaangat; kung minsan ay mabilis na dumaraan sa mga pahilis na direksiyon, at kung minsan nama’y biglang lumulubog sa tubig.”

Verse 28

अमरावतिसंकाशं तत्‌ पुरं कामगं महत्‌ अहमस्त्रैरबहुविधै: प्रत्यगृह्लं परंतप

Sinabi ni Arjuna: “Ang dakilang lungsod na iyon, na gumagalaw ayon sa nais, ay kumikislap na tila mismong Amarāvatī. Ngunit, O tagasunog ng mga kaaway, pinaligiran ko ito sa lahat ng panig sa pamamagitan ng sari-saring sandata, at pinigil ang kalayaan nitong gumalaw.”

Verse 29

ततो<हं शरजालेन दिव्यास्त्रनुदितेन च व्यगृह्नं सह दैतेयैस्तत्‌ पुरं पुरुषर्षभ

Pagkatapos, O toro sa mga tao, pinakawalan ko ang isang lambat ng mga palaso—pinagkalooban ng kapangyarihan ng mga sandatang dibino—at, kasama ng mga Daitya, sinimulan kong hampasin at punitin ang lungsod na iyon hanggang magkapira-piraso.

Verse 30

विक्षतं चायसैर्बाणर्म-्प्रयुक्तैरजिद्वागै: महीमभ्यपतदू राजन्‌ प्रभग्नं पुरमासुरम्‌

Wika ni Arjuna: “O Hari, ang mga palasong bakal na pinakawalan ko—mabilis at di nalilihis sa landas—ay tumama sa puntirya at niluray ito. Kaya ang lungsod ng mga Asura, wasak at gumuho, ay bumagsak sa ibabaw ng lupa.”

Verse 31

ते वध्यमाना मद्वाणैर्वज़वेगैरयस्मयै: पर्यभ्रमन्त वै राजन्नसुरा: कालचोदिता:,महाराज! लोहेके बने हुए मेरे बाणोंका वेग वज्ञ़के समान था। उनकी मार खाकर वे कालप्रेरित असुर चारों ओर चक्कर काटने लगते थे

Wika ni Arjuna: “O Hari, nang tamaan ng aking mga palasong bakal—kasingbilis ng vajra, ang kulog-kidlat ni Indra—ang mga Asura, na waring itinutulak ng mismong Panahon, ay nataranta at umikot-ikot sa lahat ng dako.”

Verse 32

ततो मातलिरारुह्म[ पुरस्तान्निपतन्निव महीमवातरत क्षिप्रं रथेनादित्यवर्चसा,तदनन्तर मातलि आकाशमें ऊँचे चढ़कर सूर्यके समान तेजस्वी रथद्वारा उन राक्षसोंके सामने गिरते हुए-से शीघ्र ही पृथ्वीपर उतरे

Pagkaraan, si Mātali ay umakyat sa himpapawid at saka bumaba nang mabilis sa lupa sa kanyang karwaheng kasingliwanag ng araw, na wari’y tuwirang bumabagsak sa harap ng mga kaaway.

Verse 33

ततो रथसहस्राणि षष्टिस्तेषाममर्षिणाम्‌ युयुत्सूनां मया सार्थ पर्यवर्तन्त भारत तान्यहं निशितैर्बाणिव्यधरमं गार्ध्रराजितै:

Pagkatapos, O Bhārata, animnapung libong karwahe ng mga nilalang na iyon—punô ng poot at sabik makipagdigma—ay umikot at pumuwesto laban sa akin. Nang makita ko ito, O ligaya ng angkan ng Bhārata, sinimulan kong sugatan silang lahat sa pamamagitan ng matatalim na palaso na maringal na pinalamutian ng balahibo ng buwitre.

Verse 34

ते युद्धे सन्‍न्‍यवर्तन्त समुद्रस्थ यथोर्मय: नेमे शक्‍या मानुषेण युद्धेनेति प्रचिन्त्य तत्‌

Wika ni Arjuna: “Sa gitna ng labanan, sila’y umurong, gaya ng mga alon sa karagatan na umaangat at saka muling humuhupa. Sa pagninilay, luminaw ito: ‘Hindi sila mapagtatagumpayan sa paraang pakikipagdigma na pawang pantao lamang.’”

Verse 35

ततस्तानि सहस्राणि रथिनां चित्रयोधिनाम्‌

Pagkaraan, lumitaw ang libu-libong mandirigmang nakasakay sa mga karwahe—mga manlalabang may sari-saring at kahanga-hangang galing—na nagpapahiwatig ng lawak ng hukbo at ng maraming anyo ng kasanayan at paninindigang nagtipon para sa nalalapit na digmaan.

Verse 36

अस्त्राणि मम दिव्यानि प्रत्यघध्नन्‌ शनकैरिव परंतु विचित्र युद्ध करनेवाले वे सहस्रों रथारूढ़ दानव धीरे-धीरे मेरे दिव्यास्त्रोंका भी निवारण करने लगे ।। रथमार्गान्‌ विचित्रांस्ते विचरन्तो महाबला:

Wika ni Arjuna: “Ang aking mga sandatang makalangit ay nasasagupa, na wari’y unti-unti. Ngunit ang libu-libong Dānava na nakasakay sa mga karwahe—sanay sa mga kakaiba at sari-saring paraan ng pakikipaglaban—ay dahan-dahang nagsimulang humadlang maging sa aking mga banal na palaso. Sa taglay na lakas, gumagalaw sila sa masalimuot na mga landas at maniobra ng karwahe, at paulit-ulit na binabago ang kanilang takbo sa labanan.”

Verse 37

विचित्रमुकुटापीडा विचित्रकवचध्वजा:

Wika ni Arjuna: “Sila’y pinalamutian ng mga kahanga-hangang korona at diyadema, at may makukulay na baluti at mga watawat.”

Verse 38

अहं तु शरवर्षैस्तानस्त्रप्रचुदितै रणे

Wika ni Arjuna: “Ngunit ako, sa gitna ng labanan, ay sasalakay sa kanila sa pamamagitan ng ulang-palaso, na itinutulak palabas ng aking mga sandata.”

Verse 39

तैः पीड्यमानो बहुभि: कृतास्त्रै: कुशलैर्युधि

Wika ni Arjuna: “Dinudurog ako ng marami—mga bihasa sa digmaan at may nakahandang sandata—kaya’t ako’y matinding ginugulo sa labanan.”

Verse 40

ततो&हं देवदेवाय रुद्राय प्रयतो रणे

Pagkaraan, sa gitna ng labanan, ako—payapa ang loob at may disiplina—ay humarap nang may paggalang kay Rudra, ang Diyos ng mga diyos, upang hingin ang kanyang biyaya at patnubay sa gitna ng mga tungkulin ng makatarungang digmaan.

Verse 41

(प्रयत: प्रणतो भूत्वा नमस्कृत्य महात्मने ।) स्वस्ति भूतेभ्य इत्युक्त्वा महास्त्रं समचोदयम्‌ तब मैंने एकाग्रचित्त हो मस्तक झुकाकर देवाधिदेव महात्मा रुद्रको प्रणाम किया और “समस्त भूतोंका कल्याण हो” ऐसा कहकर उनके महान्‌ पाशुपतास्त्रका प्रयोग किया ।।

Matapos yumukod nang may paggalang at maghandog ng pagpupugay sa Dakilang Panginoon, binigkas ni Arjuna: “Nawa’y kagalingan ang mapasa lahat ng nilalang,” at saka niya pinakilos ang makapangyarihang sandata. Hindi ito iniharap bilang pansariling paghihiganti, kundi bilang taimtim at mapagtimping paglalapat ng banal na lakas—na sinundan ng pagpapakumbaba at pangkalahatang basbas—paalala na kahit sa digmaan, ang kapangyarihan ay dapat tawagin nang may paggalang at malasakit sa kapakanan ng lahat.

Verse 42

(महत्‌ पाशुपतं दिव्यं सर्वतोकनमस्कृतम्‌ ।) ततो<पश्यं त्रिशिरसं पुरुषं नवलोचनम्‌ त्रिमुखं षपड्भुजं दीप्तमर्कज्वलनमूर्थजम्‌

Wika ni Arjuna: “Pagkaraan, nasilayan ko ang isang kagila-gilalas na banal na Persona—tatlong ulo, tatlong mukha, siyam na mata, at anim na bisig—nagniningning sa naglalagablab na liwanag, at ang kanyang buhok ay sumisiklab na wari’y araw. Ito’y kaugnay ng dakila at makalangit na sandatang Pāśupata, iginagalang ng buong daigdig, isang kapangyarihang tinatawag ding ‘Raudra’ at may lakas na lipulin ang lahat ng kaaway.”

Verse 43

लेलिहानैर्महानागै: कृतचीरममित्रहन्‌ (भक्तानुकम्पिनं देवं नागयज्ञोपवीतिनम्‌ ।) विभीस्ततस्तदस्त्र॑ तु घोरं रौद्रं सनातनम्‌

Wika ni Arjuna: “O mamumuksa ng mga kaaway! Ang malalaking ahas na may dila’y kumikislap-kislap ang siyang naging kasuotan ng banal na Panginoon; at dahil sa habag niya sa mga deboto, ang mga ahas din ang kanyang suot na banal na sinulid (yajñopavīta). Sa pagkakita ko sa kanya, naglaho ang lahat ng aking pangamba. Pagkaraan, O haring dumudurog sa kaaway, ikinabit ko sa busog na Gāṇḍīva ang kakila-kilabot at walang-hanggang sandatang Pāśupata, isinilang kay Rudra; at matapos yumukod sa lubhang maningning na tatlong-matang Panginoong Śaṅkara, pinakawalan ko iyon upang lipulin ang mga pinunong Dānava. Nang ito’y maiputok, agad itong nagpakita ng libu-libong anyo.”

Verse 44

दृष्टवा गाण्डीवसंयोगमानीय भरतर्षभ नमस्कृत्वा त्रिनेत्राय शर्वायामिततेजसे

Wika ni Arjuna: “O pinakamatatag sa mga Bharata, matapos kong dalhin ang Gāṇḍīva at ihanda ito sa paggamit, yumukod ako kay Śarva na tatlong-mata, na ang ningning ay di masukat. O hari, ang malalaking ahas na may dila’y kumikislap-kislap ang siyang naging kasuotan ng banal na Panginoon; at ang Mahādeva, mahabagin sa mga deboto, ay may suot na ahas bilang banal na sinulid (yajñopavīta). Sa pagkakita ko sa kanya, naglaho ang lahat ng aking pangamba. Pagkaraan, O pinakamainam sa mga Bharata, ikinabit ko sa Gāṇḍīva ang kakila-kilabot at walang-hanggang sandatang Pāśupata; at matapos magbigay-galang sa tatlong-matang maningning na Panginoong Śaṅkara, pinakawalan ko iyon laban sa mga pinunong Dānava upang sila’y lipulin. Nang ito’y maiputok, agad itong nagpakita ng libu-libong anyo.”

Verse 45

मुक्तवान्‌ दानवेन्द्राणां पपाभावाय भारत मुक्तमात्रे ततस्तस्मिन्‌ रूपाण्यासन्‌ सहस्रश:

Wika ni Arjuna: “O Bhārata, pinakawalan ko iyon upang lipulin ang kasamaan ng mga panginoon ng mga Dānava. At sa sandaling mailunsad ang sandatang iyon, nagpakita ito ng libu-libong anyo.”

Verse 46

मृगाणामथ सिंहानां व्याप्राणां च विशाम्पते ऋक्षाणां महिषाणां च पन्नगानां तथा गवाम्‌

Wika ni Arjuna: “O panginoon ng mga tao, (nakikita ko) ang mga usa, mga leon, at mga tigre; pati mga oso at mga kalabaw; gayundin ang mga ahas at mga baka.”

Verse 47

शरभाणां गजानां च वानराणां च सड्घश: ऋषभाणां वराहाणां मार्जाराणां तथैव च

Wika ni Arjuna: “Sa nagsisiksikang mga pangkat ay may mga śarabha, mga elepante, at mga hukbo ng unggoy; gayundin ay may mga toro, mga baboy-ramo, at pati mga pusa.”

Verse 48

शालावृकाण्णा प्रेतानां भुरुण्डानां च सर्वशः गृध्राणां गरुडानां च चमराणां तथैव च

Wika ni Arjuna: “Sa lahat ng dako (nakikita ko) ang mga asong-gubat, mga pulutong ng preta—mga espiritu ng mga yumao—at mga bhuruṇḍa; gayundin ang mga buwitre, mga garuḍa, at pati mga chamara.”

Verse 49

देवानां च ऋषीणां च गन्धर्वाणां च सर्वशः पिशाचानां सयक्षाणां तथैव च सुरद्धिषाम्‌

Wika ni Arjuna: “(Nakikita ko) ang mga diyos at mga rishi, at ang mga Gandharva sa iba’t ibang anyo; ang mga Piśāca na kasama ng mga Yakṣa; at gayundin yaong mga namumuno sa mga pangkat ng mga diyos.”

Verse 50

गुहाकानां च संग्रामे नै#तानं तथैव च झषाणां गजवकक्‍त्राणामुलूकानां तथैव च

Arjuna said: “In battle, among the guhākas as well—and likewise among these—among the fishes, among those with elephant-like faces, and likewise among the owls as well.”

Verse 51

मीनवाजिसरूपाणां नानाशस्त्रासिपाणिनाम्‌ तथैव यातुधानानां गदामुद्गरधारिणाम्‌

Arjuna said: “(I beheld) beings in the forms of fish and horses, their hands bearing many kinds of weapons and swords; and likewise rākṣasa-like yātudhānas, wielding maces and heavy clubs.”

Verse 52

महाराज! मृग, सिंह, व्याप्र, रीछ, भैंस, नाग, गौ, शरभ, हाथी, वानर, बैल, सूअर, बिलाव, भेड़िये, प्रेत, मुरुण्ड, गिद्ध, गरुड, चमरी गाय, देवता, ऋषि, गन्धर्व, पिशाच, यक्ष, देवद्रोही राक्षस, गुह्मक, निशाचर, मत्स्य, गजमुख, उल्लू, मीन तथा अभश्व-जैसे रूपवाले नाना प्रकारके जीवोंका प्रादुर्भाव हुआ। उन सबके हाथमें भाँति-भाँतिके अस्त्र-शस्त्र एवं खड्ग थे। इसी प्रकार गदा और मुद्गर धारण किये बहुत-से यातुधान भी प्रकट हुए ।। ४६ “५३९ || एतैश्वान्यैश्व बहुभि्नानारूपधरैस्तथा सर्वमासीज्जगद्‌ व्याप्तं तस्मिन्नस्त्रे विसर्जिते,इन सबके साथ दूसरे भी बहुत-से जीवोंका प्राकट्य हुआ, जिन्होंने नाना प्रकारके रूप धारण कर रखे थे। उन सबके द्वारा यह सारा जगत्‌ व्याप्त-सा हो गया था। पाशुपतास्त्रका प्रयोग होते ही कोई तीन मस्तक, कोई चार दाढ़ें, कोई चार मुख और कोई चार भुजावाले अनेक रूपधारी प्राणी प्रकट हुए, जो मांस, मेदा, वसा और हलड्ियोंसे संयुक्त थे

Arjuna said: “O great king! At the discharge of that weapon, countless beings of many kinds came forth—taking the forms of deer, lions, tigers, bears, buffaloes, serpents, cattle, śarabhas, elephants, monkeys, bulls, boars, cats, wolves, ghosts, muruṇḍas, vultures, Garuḍas, yak-tailed cattle, gods, seers, Gandharvas, Piśācas, Yakṣas, god-hating Rākṣasas, Guhyakas, night-roamers, fish, elephant-faced creatures, owls, and fish again, and even horse-like shapes. In the hands of all of them were various weapons—arms, missiles, and swords; and many Yātudhānas appeared as well, bearing clubs and mallets. Along with these and many other shape-shifting forms, the whole world seemed filled and overrun the moment that weapon was released. The scene conveys the terrifying, world-pervading force of divine weaponry and implicitly warns that such power, once invoked, overwhelms all boundaries and must be governed by restraint and dharma.”

Verse 53

त्रिशिरोभिश्नतुर्दष्टै क्षतुरास्यै श्चतुर्भुजै: अनेकरूपसंयुक्तैर्मांसमेदोवसास्थिभि:

Arjuna said: “At the very moment the Pāśupata weapon was set in motion, countless beings of terrifying and varied forms manifested—some with three heads, some with four fangs, some with four mouths, and some with four arms—bodies compounded of flesh, fat, sinew, and bone. With their emergence, the whole world seemed as though pervaded and overwhelmed.”

Verse 54

अभीक्षणं वध्यमानास्ते दानवा नाशमागता: अर्कज्वलनतेजोभिव॑ज्राशनिसमप्रभै:

Arjuna said: “As they were struck again and again, those Dānavas were brought to destruction. With iron arrows that blazed with the radiance of the sun and fire, and that flashed like the thunderbolt and the lightning, I swiftly annihilated the host of foes.”

Verse 55

अद्रिसारमयैश्चान्यैर्बाणैरपि निबर्हणै: न्यहनं दानवानू्‌ सर्वान्‌ मुहूर्तेनेव भारत

Wika ni Arjuna: “Sa iba pang mga palaso—matigas na parang ubod ng kabundukan at mapanupil ang bagsik ng tama—naibagsak ko ang lahat ng Dānava sa isang kisapmata, O Bhārata. At sa mga palasong bakal na tagapaglipol ng kaaway, nagliliyab na gaya ng araw at apoy at kumikislap na parang vajra at kidlat, nalipol ko ang buong hukbo ng mga Dānava sa napakaikling panahon.”

Verse 56

गाण्डीवास्त्रप्रणुन्नांस्तान्‌ गतासून्‌ नभसक्ष्युतान्‌ दृष्टवाहं प्राणमं भूयस्त्रिपुरघ्नाय वेधसे

Wika ni Arjuna: “Nang makita ko silang tinamaan at itinaboy ng mga sandatang pinakawalan mula sa Gāṇḍīva—wasak at sugatan, wala nang buhay, at nahulog mula sa langit—muli akong yumukod sa Maylikha, kay Śaṅkara, ang tagapagwasak ng Tripura.”

Verse 57

तथा रौद्रास्त्रनिष्पिष्टान्‌ दिव्याभरणभूषितान्‌ निशम्य परमं हर्षमगमद्‌ देवसारथि:,दिव्य आभूषणोंसे विभूषित दानव पाशुपतास्त्रसे पिस गये हैं, यह देखकर देवसारथि मातलिको बड़ा हर्ष हुआ

Nang marinig na ang mga mandirigmang demonyo—na may suot na mga palamuting makalangit—ay nadurog ng sandata ni Rudra, napuno ng sukdulang galak si Mātali, ang kutsero ng mga diyos.

Verse 58

तदसहां कृतं कर्म देवैरपि दुरासदम्‌ दृष्टवा मां पूजयामास मातलि: शक्रसारथि:,जो कार्य देवताओंके लिये भी दुष्कर और असहा था, वह मेरेद्वारा पूरा हुआ देख इन्द्रसारथि मातलिने मेरा बड़ा सम्मान किया

Wika ni Arjuna: “Nang makita niyang natupad ko ang gawang iyon—napakabigat at wari’y di-matiis, at mahirap kahit para sa mga diyos—pinarangalan ako ni Mātali, ang kutsero ni Śakra (Indra), nang may dakilang paggalang.”

Verse 59

उवाच वचन चेदं प्रीयमाण: कृताञ्जलि: सुरासुरैरसहां हि कर्म यत्‌ साधितं त्वया,और अत्यन्त प्रसन्न हो हाथ जोड़कर कहा--'अर्जुन! आज तुमने वह कार्य कर दिखाया है जो देवताओं और असुरोंके लिये भी असाध्य था

At sa labis na tuwa, na nakapagdaupang-palad sa paggalang, sinabi niya ang mga salitang ito na nakalulugod: “Arjuna, ngayong araw ay nagawa mo ang isang gawang napakabigat na hindi kayang isakatuparan kahit ng mga diyos at mga asura.”

Verse 60

न होतत्‌ संयुगे कर्तुमपि शक्तः सुरेश्वर: (ध्रुवं धनंजय प्रीतस्त्वयि शक्र: पुरार्दन ।) सुरासुरैरवध्यं हि पुरमेतत्‌ खगं महत्‌

“Kahit ang panginoon ng mga diyos ay hindi magagawang maisakatuparan iyon sa digmaan. Tunay nga, O Dhanañjaya, nalulugod si Śakra (Indra) sa iyo, O Pūrārdana. Sapagkat ang dakilang lumilipad na lungsod na ito ay hindi mapipinsala ng mga diyos ni ng mga asura.”

Verse 61

विध्वस्ते खपुरे तस्मिन्‌ दानवेषु हतेषु च

Sinabi ni Arjuna: “Nang mabasag ang lungsod na nasa himpapawid at mapuksa ang mga Dānava, ang lahat ng kababaihan doon ay lumabas mula sa lungsod na humahagulhol. Gusot at nakalugay ang kanilang buhok; nilulunod ng dalamhati at kirot, sila’y umiyak nang kaawa-awa na parang panaghoy ng ibong kurarī.”

Verse 62

विनदन्त्यः स्त्रिय: सर्वा निष्पेतुर्नगराद्‌ बहि: प्रकीर्णकेश्यो व्यथिता: कुरर्य इव दुखिता:

Pagkaraan ng pagwasak sa lungsod at paglipol sa mga demonyo, ang lahat ng kababaihan doon ay humahagulgol na nagsipaglabasan lampas sa hanggahan ng lungsod. Gusot ang kanilang buhok at yumanig ang dibdib sa dalamhati; sila’y umiyak nang kaawa-awa na parang mga ibong kurarī—larawan ng kawalang-magawa matapos ang dahas at pagkalugi.

Verse 63

पेतुः पुत्रान्‌ पितृन्‌ भ्रातूनू शोचमाना महीतले रुदत्यो दीनकण्ठ्यस्तु निनदन्त्यो हतेश्वरा:

Nang mawalan ng tagapagtanggol, ang mga babae’y bumagsak sa lupa, nananangis para sa mga anak, ama, at mga kapatid. Nabulunan ng dalamhati ang kanilang tinig; humagulgol sila nang malakas, naglalabas ng panaghoy sa kawalang-magawa matapos mapatay ang kanilang mga panginoon.

Verse 64

उरांसि परिनिध्नन्त्यो विस्नस्तस्रग्विभूषणा: अपने पुत्र, पिता और भाइयोंके लिये शोक करती हुई वे सब-की-सब पृथ्वीपर गिर पड़ीं। जिनके पति मारे गये थे, वे अनाथ अबलाएँ दीनतापूर्ण कष्टसे रोती-चिल्लाती हुई छाती पीट रही थीं। उनके हार और आभूषण इधर-उधर गिर पड़े थे ।।

Sinabi ni Arjuna: “Habang pinapalo ang kanilang dibdib, nagkakagulo at nagkakalaglagan ang mga kuwintas na bulaklak at mga palamuti; ang mga babae—nagdadalamhati para sa mga anak, ama, at mga kapatid—ay bumagsak sa lupa. Yaong mga napatayan ng asawa, ngayo’y walang sandigan at walang tagapagtanggol, ay humahagulgol sa paghihirap at pinapalo ang dibdib, habang nagkakawatak-watak ang kanilang mga kuwintas at alahas. Ang lungsod ng mga Dānava, nilamon ng dalamhati, ay nawalan ng lahat ng ningning; dinurog ng pighati at karukhaan. Nang mapatay ang mga panginoon nito, ito’y naging madilim at pangit, waring di-tunay na gaya ng lungsod ng mga Gandharva, at di-nais pagmasdan na parang gubat ng mga punong tuyot.”

Verse 65

न बभौ दानवपुरं हतत्विट्कं हतेश्वरम्‌ गन्धर्वनगराकारं हतनागमिव हृदम्‌

Wika ni Arjuna: “Ang lungsod ng mga Dānava ay hindi na nagningning—wasak na ang karilagan nito at napatay na ang pinuno. Mistula itong lungsod ng mga Gandharva, isang guniguni lamang; at gaya ng lawa matapos mapatay ang dambuhalang ahas, nakahandusay itong hungkag, nawala ang dating sindak at sigla.”

Verse 66

मां तु संहृष्टमनसं क्षिप्रं मातलिरानयत्‌

Wika ni Arjuna: “Tungkol naman sa akin—magaan at masaya ang loob—agad akong dinala ni Mātali.”

Verse 67

हिरण्यपुरमुत्सूज्य निहत्य च महासुरान्‌

Wika ni Arjuna: “Matapos lisanin ang Hiraṇyapura at mapatay ang mga makapangyarihang asura…”

Verse 68

मम कर्म च देवेन्द्र मातलिरविस्तरेण तत्‌

Wika ni Arjuna: “O Panginoon ng mga diyos, at O Mātali—isalaysay ninyo sa akin nang ganap ang bagay na iyon, pati ang dapat kong gawin.”

Verse 69

सर्व विश्रावयामास यथाभूतं महाद्ुते महाद्युते! मातलिने मेरा सारा कार्य, जो कुछ जैसे हुआ था, देवराज इन्द्रसे विस्तारपूर्वक कह सुनाया ।।

Wika ni Arjuna: “O maningning, O lubhang maningning! Isinalaysay ko ang lahat nang ayon sa tunay na nangyari. Kay Mātali ko inilahad nang detalyado ang buong gawain, at siya naman ay nag-ulat nang ganap kay Indra, hari ng mga diyos. Nang marinig ni Indra ang pagwasak sa Hiraṇyapura, ang pagpigil sa mga salamangka at daya ng mga demonyo, at ang pagkakapatay sa digmaan ng makapangyarihang mga Nivātakavaca, siya—kasama ng mga Marut at iba pang diyos—ay napuspos ng galak. Pinuri niya ako, niyakap nang may pagmamahal, ngumiti, at bilang isang malapit na pagpapala ay inamoy ang aking ulo. Pagkaraan, paulit-ulit niya akong inaliw, at kasama ng nagkakatipong mga diyos ay nagsalita ng matatamis na salita: ‘Pārtha, sa digmaan ay nagawa mo ang isang bagay na imposible kahit para sa mga diyos at mga asura.’”

Verse 70

निवातकवचानां च वधं संख्ये महौजसाम्‌ 85 त्वा भगवान्‌ _प्रीतः सहस्राक्ष: पुरंदर:

Sinabi ni Arjuna: “Nang mapuksa sa labanan ang makapangyarihang mga Nivātakavaca, ang Panginoong Indra na may sanlibong mata (Purandara), sa labis na galak, ay nagpuri sa akin. Kasama ang mga Marut at iba pang mga diyos, niyakap niya ako nang may pag-ibig, nakangiti, at inamoy ang tuktok ng aking ulo bilang tanda ng matalik na pagsang-ayon. Pagkaraan, ang hari ng mga diyos ay paulit-ulit akong inaliw at nagsalita ng matatamis na salita: ‘Pārtha, sa digmaan ay nagawa mo ang isang gawang imposible kahit para sa mga diyos at mga asura.’”

Verse 71

: सहित: श्रीमान्‌ साधु साध्वित्यथाब्रवीत्‌ (परिष्वज्य च मां प्रेम्णा मूर्ध्नि चाप्राय सस्मितम्‌ ।) ततो मां देवराजो वै समाश्वास्य पुन: पुन:

Pagkaraan, ang maluwalhating Panginoon ng mga diyos, kasama ang iba pang mga diyos, ay sumigaw: “Magaling! Magaling!” Niyakap niya ako nang may pag-ibig; nakangiti, marahang inamoy ang tuktok ng aking ulo bilang tanda ng matalik na pagsang-ayon. Pagkatapos nito, ang hari ng mga diyos ay paulit-ulit akong inaliw at pinatatag, nagsasalita ng matatamis na salita—pinupuri ang nagawa ko sa labanan bilang bagay na lampas pa sa maaabot ng mga diyos at mga asura. Ipinakikita ng talatang ito na ang pambihirang tapang, kapag nakahanay sa matuwid na layon at isinagawa nang may katatagan, ay pinararangalan hindi lamang bilang lakas kundi bilang kagalingang dharmiko na karapat-dapat sa basbas at pagpapatibay.

Verse 72

अब्रवीद्‌ विबुधै: सार्थमिदं स मधुरं वच: अतिदेवासुरं कर्म कृतमेव त्वया रणे

Sinabi ni Arjuna: Pagkaraan, si Indra na may sanlibong mata, kasama ang mga Marut at iba pang mga diyos, na may pusong nagagalak, ay nagsalita ng matatamis na salita. Nang marinig niya ang pagwasak sa Hiraṇyapura, ang pagpigil sa mahika ng mga Dānava, at ang pagpatay sa labanan sa makapangyarihang mga Nivātakavaca, pinuri niya ako, niyakap nang may pag-ibig, nakangiti, at hinipo ang aking ulo bilang tanda ng matalik na pagsang-ayon. Pagkatapos, ang hari ng mga diyos, sa harap ng mga diyos, ay paulit-ulit akong inaliw at pinatatag, at nagsabi: “Pārtha, sa digmaan ay nagawa mo ang isang gawang lampas pa sa mga diyos at mga asura.”

Verse 73

गुर्वर्थश्ष कृत: पार्थ महाशत्रून्‌ घ्नता मम एवमेव सदा भाव्यं स्थिरेणाजी धनंजय

“O Pārtha, sa pagpatay mo sa aking mabibigat na kaaway, natupad mo ang nararapat na handog sa guro (guru-dakṣiṇā). Dhanañjaya, lagi kang maging ganyan: tumindig na di matinag sa larangan ng digmaan, malaya sa pagkalito, at gamitin ang iyong mga sandata nang malinaw ang pasya. Walang diyos, asura, o rākṣasa ang makatatagal sa iyo sa labanan.”

Verse 74

असम्मूढेन चास्त्राणां कर्तव्यं प्रतिपादनम्‌ अविषटह्गो रणे हि त्वं देवदानवराक्षसै:

“Dapat mong gamitin ang iyong mga sandata nang malinaw ang isip, walang pagkalito, at sa wastong paraan. Sapagkat sa labanan ikaw ay di matinag—walang diyos, asura, o rākṣasa ang tunay na makatatayo laban sa iyo.”

Verse 75

सयक्षासुरगन्धर्वै: सपक्षिगणपत्नगै: वसुधां चापि कौन्तेय त्वदूबाहुबलनिर्जिताम्‌ पालयिष्यति धर्मात्मा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर:

Wika ni Arjuna: “O anak ni Kuntī, kahit ang mga Yakṣa, Asura, Gandharva, ang mga pulutong ng ibon, at ang mga lahing ahas na Nāga ay hindi makatatagal sa harap mo. Si Yudhiṣṭhira, anak ni Kuntī na matuwid at maka-dharma, ang mamamahala at magtatanggol sa daigdig na ito—na napagwagian sa lakas ng iyong mga bisig—na itinataguyod ang dharma, hindi lamang ang pananakop.”

Verse 172

इस प्रकार श्रीमह्ा भारत वनपर्वके अन्तर्गत निवातकवचयुद्धपर्वमें निवातकवचयुद्धाविषयक एक सौ बहत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sa gayon nagwakas ang ika-172 kabanata ng bahaging “Labanan sa Nivātakavaca,” sa loob ng Vana Parva ng Śrī Mahābhārata, na tumatalakay sa digmaan laban sa mga Nivātakavaca. (Ito ay kolofon na tanda ng pagtatapos ng kabanata, hindi isang binigkas na taludtod ng aral.)

Verse 173

इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि निवातकवचयुद्धपर्वणि हिरण्यपुरदैत्यवधे त्रिसप्तत्यधिकशततमो<ध्याय:

Sa gayon nagwakas ang ika-174 kabanata ng Vana Parva ng Śrī Mahābhārata, sa loob ng bahaging “Labanan sa Nivātakavaca,” na nagsasalaysay ng paglipol sa mga demonyo ng Hiraṇyapura. (Ito ay kolofon na panapos ng kabanata, hindi isang binigkas na taludtod.)

Verse 343

ततो&हमानुपूर्व्येण दिव्यान्यस्त्राण्ययोजयम्‌ परंतु वे दानव युद्धके लिये इस प्रकार मेरी ओर चढ़े आ रहे थे

Pagkaraan, sunod-sunod kong inihanda at ginamit ang mga sandatang makalangit. Ngunit ang mga Dānava ay sumalakay sa akin na wari’y mga alon ng dagat na umaalimbukay. Kaya’t inisip kong hindi sila mapagtatagumpayan sa karaniwang digmaang pantao, at unti-unti kong sinimulang gamitin ang mga banal na sandata.

Verse 363

प्रत्यदृश्यन्त संग्रामे शतशो5थ सहस््रशः वे महान्‌ बलवान तो थे ही, रथके विचित्र पैंतरे बदलकर रणभूमिमें विचर रहे थे। उस युद्धके मैदानमें उनके सौ-सौ और हजार-हजारके झुंड दिखायी देते थे

Sa gitna ng labanan, sila’y namalas nang daan-daan at libu-libo. Makapangyarihan at malalakas, gumagala sila sa larangan, binabago ang takbo ng kanilang mga karwaheng pandigma sa masalimuot na mga maniobra. Sa kapatagang iyon, ang kanilang mga pangkat—daan-daan at libu-libo—ay lantad na nakikita.

Verse 373

विचित्राभरणाश्रैव नन्दयन्तीव मे मनः उनके मस्तकोंपर विचित्र मुकुट और पगड़ी देखी जाती थी। उनके कवच और ध्वज भी विचित्र ही थे। वे अद्भुत आभूषणोंसे विभूषित हो मेरे लिये मनोरंजनकी-सी वस्तु बन गये थे

Wika ni Arjuna: “Nang sila’y nabibihisan ng mga kahanga-hangang palamuti, wari’y pinasasaya nila ang aking diwa. Sa kanilang mga ulo’y namataan ang mga kakaibang korona at mga panyo’t putong; maging ang kanilang baluti at mga watawat ay di pangkaraniwan. Kaya’t sa gayong pambihirang karangyaan, lumitaw sila sa aking paningin na tila isang tanawing pangtanghal—nakabibighani pagmasdan, kahit may mabigat na himig ng pagpapakitang-lakas sa digmaan.”

Verse 386

नाशबवनुवं॑ पीडयितु ते तु मां प्रत्यपीडयन्‌ उस युद्धमें दिव्यास्त्रों द्वारा अभिमन्त्रित बाणोंकी वर्षा करके भी मैं उन्हें पीड़ित न कर सका; परंतु वे मुझे बहुत पीड़ा देने लगे

Wika ni Arjuna: “Hindi ko sila magawang pahirapan. Sa digmaang iyon, kahit ibinuhos ko ang ulang ng mga palasong pinatibay ng mga sandatang maka-diyos at binasbasan ng mga mantra, hindi ko pa rin sila napasuko; sa halip, sila ang nagsimulang magpahirap sa akin nang matindi.”

Verse 396

व्यथितो5स्मि महायुद्धे भयं चागान्महन्मम वे अस्त्रोंके ज्ञाता तथा युद्धकुशल थे, उनकी संख्या भी बहुत थी। उस महान संग्राममें उन दानवोंसे पीड़ित होनेपर मेरे मनमें महान्‌ भय समा गया

Wika ni Arjuna: “Sa dakilang digmaang ito’y ako’y nayayanig, at isang malaking pangamba ang dumapo sa akin. Bagaman ang mga kalaban ay bihasa sa sandata at sanay sa sining ng pakikidigma, at bagaman sila’y napakarami—nang ako’y mapahirapan ng mababangis na kaaway sa gitna ng malawak na sagupaan, napuno ng sindak ang aking isipan.”

Verse 603

त्वया विमथितं वीर स्ववीर्यतपसो बलात्‌ 'साक्षात्‌ देवराज इन्द्र भी युद्धमें यह सब कार्य करनेकी शक्ति नहीं रखते हैं। हिरण्यपुरका विनाश करनेवाले वीरवर धनंजय! निश्चय ही देवराज इन्द्र आज तुम्हारे ऊपर बहुत प्रसन्न होंगे। वीर! तुमने अपने पराक्रम और तपस्याके बलसे इस आकाशचारी विशाल नगरको तहस-नहस कर डाला

Wika ni Arjuna: “O bayani! Sa lakas ng sarili mong tapang at tapas (pagpapakasakit/ascetismo), winasak mo ang lungsod na ito. Maging si Indra, hari ng mga deva, ay hindi magkakaroon ng kapangyarihang magawa ang lahat ng ito sa digmaan. O pinakadakila sa mga mandirigma, Dhanañjaya, tagapagwasak ng Hiraṇyapura—tiyak na lubhang nalulugod si Indra sa iyo ngayon. Sa iyong kabayanihan at sa lakas na isinilang mula sa tapas, giniba mo ang napakalaking lungsod na naglalakbay sa himpapawid—na kahit magsama-sama ang lahat ng deva at asura ay hindi kayang wasakin.”

Verse 653

शुष्कवृक्षमिवारण्यमदृश्यम भवत्‌ पुरम्‌ दानवोंका वह नगर शोकमग्न हो अपनी सारी शोभा खो चुका था। वहाँ दुःख और दीनता व्याप्त हो रही थी। अपने प्रभुओंके मारे जानेसे वह दानव-नगर निष्प्रभ और अशोभनीय हो गया था। गन्धर्व-नगरकी भाँति उसका अस्तित्व अयथार्थ जान पड़ता था। जिसका हाथी मर गया हो

Wika ni Arjuna: “Ang lungsod na iyon ay naging di-kaaya-ayang pagmasdan, gaya ng gubat na punô ng mga punong tuyot. Ang lungsod ng mga Daitya, nalubog sa dalamhati matapos mapatay ang kanilang mga panginoon, ay nawalan ng lahat ng ningning at waring di-tunay—gaya ng isang lungsod ng Gandharva. Nang mawalan ng mga tagapagtanggol, ito’y naging maputla at pangit, di nararapat tingnan, gaya ng lawa na namatayan ng elepante at gaya ng kakahuyang natuyo ang mga puno.”

Verse 663

देवराजस्य भवनं कृतकर्माणमाहवात्‌ मेरे मनमें तो हर्ष और उत्साह भरा हुआ था। मैंने देवताओंका कार्य पूरा कर दिया था। अतः मातलि उस रणभूमिसे मुझे शीघ्र ही देवराज इन्द्रके भवनमें ले आये

Sinabi ni Arjuna: “Pagkaraan kong maganap ang tungkulin sa digmaan, napuno ang aking dibdib ng galak at panibagong tapang. Natupad ko ang gawaing ipinagkatiwala ng mga diyos; kaya’t mabilis akong dinala ni Mātali mula sa larangan ng labanan patungo sa palasyo ni Indra, ang hari ng mga diyos.”

Verse 676

निवातकवचांश्वैव ततो5हं शक्रमागमम्‌ इस प्रकार मैं निवातकवच नामक महादानवोंको (तथा पौलोम और कालकेयोंको) मारकर तथा उजड़े हुए हिरण्यपुरको उसी अवस्थामें छोड़कर वहाँसे इन्द्रके पास आया

Sinabi ni Arjuna: “Nang mapuksa ko ang makapangyarihang mga Dānava na tinatawag na Nivātakavaca (kasama ang mga Pauloma at Kālakeya), at iniwan kong wasak ang lungsod ng Hiraṇyapura gaya ng pagkawasak nito, saka ako umalis mula roon upang humarap kay Śakra (Indra).”