Shloka 23
Arjuna meets the Lokapālas, is tested by Indra, and is led to Amarāvatī for astra-śikṣā
Indraloka-gamana
“तात! पूर्व दिशामें मेरूपर ही भगवान् नारायणका स्थान सुशोभित हो रहा है
vaiśampāyana uvāca | tāta! pūrva-diśi merau eva bhagavato nārāyaṇasya sthānaṃ suśobhitaṃ bhavati, yatra sarva-bhūta-svāmin sarvopādāna-kāraṇaḥ svayaṃbhūḥ bhagavān viṣṇuḥ sva-uttama-tejasā sarvāṇi bhūtāni prakāśayan virājate | tatra yatnaśīlā jñāninaḥ mahātmāna eva gantum arhanti | tasmin nārāyaṇa-dhāmni brahmarṣīṇām api gatir na vidyate; kutaḥ punar maharṣayaḥ tatra yāsyanti | pāṇḍu-nandana! sarve jyotirmayāḥ padārthāḥ bhagavataḥ samīpaṃ gatvā sva-tejo jahati; teṣāṃ pūrvavat prakāśo na tiṣṭhati | svayaṃ prabhur acintyātmā tatra hy ati-virājate | yatayas tatra gacchanti bhaktyā nārāyaṇaṃ harim |
Sinabi ni Vaiśampāyana: “Anak ko! Sa silangang dako, sa ibabaw ng Bundok Meru, nagniningning ang maringal na tahanan ng Mapalad na Nārāyaṇa—doon si Viṣṇu, ang Panginoong Sariling-silang, ang Panginoon ng lahat ng nilalang at ang mismong materyal na sanhi ng lahat, ay nakaluklok, nililiwanagan ang lahat ng nilalang sa pamamagitan ng Kanyang sukdulang kaningningan. Tanging ang mga mahatmang may disiplina, masikap, at may tunay na karunungan ang makaaabot sa pook na iyon. Sa kahariang yaon ni Nārāyaṇa, maging ang mga Brahmarṣi ay walang daanan—paano pa makararating doon ang iba pang dakilang rishi? O anak ni Pāṇḍu, ang lahat ng bagay na may liwanag, paglapit sa Panginoon, ay nawawalan ng sariling ningning; hindi na nananatili ang dating liwanag. Doon ang Panginoon mismo, na ang kalikasan ay di-maaarok, ay nagliliwanag nang higit sa lahat. Sa bisa ng bhakti, ang mga ascetikong may pagpipigil-sa-sarili ang nakakamtan si Nārāyaṇa, si Hari.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage teaches that the highest divine reality (Nārāyaṇa/Viṣṇu) is transcendent and incomparable: even luminous entities lose their light near Him. Access to that realm is not by status or mere ascetic reputation, but through disciplined striving joined with devotion (bhakti) and inner knowledge (jñāna).
Vaiśampāyana describes to the listener (addressed as ‘son of Pāṇḍu’) the location and nature of Nārāyaṇa’s abode on Mount Meru, emphasizing its inaccessibility even to exalted seers, and concluding that devoted, self-controlled ascetics reach the Lord through bhakti.