Shloka 83
Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)
उपगीयमाना भ्रमरै राजन्ते वनराजय: । पश्य भीम शुभान् देशान् देवाक्रीडान् समन््ततः,“देखो, हथिनियोंसहित हाथी इन तालाबोंमें घुसकर इन्हें मथे डालते हैं और इस दूसरी पुष्करिणीपर दृष्टिपात करो, जो कमल और उत्पलकी मालाओंसे अलंकृत है। यह कमलमालाधारिणी साक्षात् दूसरी लक्ष्मीके समान मानो साकार विग्रह धारण करके प्रकट हुई है। गन्धमादनके इस उत्तम वनमें नाना प्रकारके कुसुमोंकी सुगन्धसे सुवासित ये छोटी- छोटी वनश्रेणियाँ भ्रमरोंके गीतोंसे मुखरित हो कैसी शोभा पा रही हैं? भीमसेन! देखो, यहाँके सुन्दर प्रदेशोंमें चारों ओर देवताओंकी क्रीडास्थली है
vaiśampāyana uvāca | upagīyamānā bhramarair rājante vanarājayaḥ | paśya bhīma śubhān deśān devākrīḍān samantataḥ ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “Inaawitan ng mga pulutong ng bubuyog, ang mga kakahuyang ito na wari’y maharlika ay nagniningning sa karilagan. Masdan, Bhīma, ang mga mapalad na pook na ito: sa bawat panig ay parang mga palaruan ng mga diyos.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse cultivates a dharmic sensibility of attentiveness and reverence toward the natural world: beauty and harmony in the forest are presented as signs of auspiciousness and as reflections of a divine order, encouraging restraint, gratitude, and wonder rather than domination.
Vaiśampāyana narrates a scene in which Bhīma is directed to observe the surrounding forest-regions. The groves are described as resounding with bees’ song and appearing so splendid that they resemble the gods’ own pleasure-grounds.