Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)
सिन्धुवारांस्तथोदारान् मन्मथस्येव तोमरान् । सुवर्णवर्णकुसुमान् गिरीणां शिखरेषु च,पर्वतवोंके शिखरोंपर अधिकाधिक संख्यामें सुनहरे कुसुमोंसे सुशोभित सुन्दर शेफालिकाके- “पौधे दिखायी देते थे, जो कामदेवके तोमर नामक बाण-से प्रतीत होते थे
sindhuvārāṁs tathodārān manmathasyeva tomarān | suvarṇavarṇakusumān girīṇāṁ śikhareṣu ca ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “At sa mga tuktok ng bundok ay naroon din ang mararangal at masaganang halamang sindhuvāra (shephālika); ang kanilang mga bulaklak na kulay-ginto’y naggagayak sa mga taluktok—na wari’y mga sibat (tomara) ni Manmatha, ang diyos ng pag-ibig.” Pinatitingkad ng taludtod ang himig ng kagandahan: tila ang kalikasan mismo’y nakikibahagi sa pag-udyok ng pagnanasa at pagkamangha, kabaligtaran ng hirap ng pagkatapon, at nagpapaalaala na ang isip ay maaaring maantig—maitaas o magulo—ng mga bagay na dinarama ng pandama.
वैशम्पायन उवाच
The verse implicitly illustrates how sensory beauty shapes the mind: even in exile, the forest’s splendor can awaken powerful emotions (here symbolized by Manmatha). It suggests attentiveness to how perception can influence desire and inner steadiness.
The narrator describes the landscape: sindhuvāra/shephālika plants with golden blossoms are seen on mountain summits, poetically compared to Manmatha’s spears, intensifying the scene’s vivid, evocative atmosphere.