Shloka 52
Kubera’s Arrival and the Disclosure of Agastya’s Curse
Vaiśaṃpāyana–Janamejaya Narrative
मुहुर्मुहुव्याददान: सृक्किणी परिसंलिहन् | अभिदुद्राव संरब्धो बलिव॑ज़धरं यथा,राक्षसके ऐसा कहनेपर भीमसेन अपने मुखके दोनों कोने चाटते हुए कुछ मुसकराते-से प्रतीत हुए फिर क्रोधसे साक्षात् काल और यमराजके समान जान पड़ने लगे। रोषसे उनकी आँखें लाल हो गयी थीं “खड़ा रह,” खड़ा रह कहते हुए ताल ठोंककर राक्षसकी ओर दृष्टि गड़ाये उसपर टूट पड़े। राक्षस भी उस समय भीमसेनको युद्धके लिये उपस्थित देख बार- बार मुँह फैलाकर मुँहके दोनों कोने चाटने लगा और जैसे बलिराजा वज्रधारी इन्द्रपर आक्रमण करता है, उसी प्रकार कुपित हो उसने भीमसेनपर धावा किया
vaiśampāyana uvāca | muhur muhur vyādadānaḥ sṛkkiṇī pariṃlihan | abhidudrāva saṃrabdho balir vajradharaṃ yathā |
Sinabi ni Vaiśampāyana: Paulit-ulit siyang bumubuka nang malaki at dinidilaan ang mga sulok ng kanyang mga labi, saka sumugod sa galit—gaya ni Bali noong minsang sumalakay kay Indra, ang may hawak ng vajra (kidlat). Ipinahihiwatig ng tanawing ito ang pagsiklab ng isang mapagpasiyang sagupaan: nag-aalab ang poot, naninigas ang mga katawan para sa labanan, at ang paghahambing kina Bali at Indra ay naglalarawan sa engkuwentro bilang tunggalian ng napakalakas na puwersa laban sa naitatag na kapangyarihan, kung saan ang pagmamataas at galit ang nagtutulak sa kanila sa marahas na kahihinatnan.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Unchecked anger and pride propel one into destructive action; the verse highlights how fury manifests physically and drives rash aggression, warning that such impulses escalate conflict and invite grave consequences.
A combatant (described through repeated gaping and licking of the mouth-corners) charges forward in rage. The poet compares this charge to the famed mythic moment when Bali attacked Indra, intensifying the sense of imminent, high-stakes battle.