Shloka 12
लोमशजी कहते हैं--कुन्तीनन्दन! भरद्वाज मुनि प्रतिदिनका स्वाध्याय पूरा करके बहुत-सी समिधाएँ लिये आश्रममें आये। उस दिनसे पहले सभी अग्नियाँ उनको देखते ही उठकर स्वागत करती थीं, परंतु उस समय उनका पुत्र मारा गया था, इसलिये अशौचयुक्त होनेके कारण उनका अग्नियोंने पूर्ववत् खड़े होकर स्वागत नहीं किया,प्रतिषिद्धो मया तात रैभ्यावसथदर्शनात् | गतवानेव त॑ द्रष्टं कालान्तकयमोपमम् तात! मैंने तुम्हें बार-बार मना किया था कि तुम रैभ्यके आश्रमकी ओर न देखना, परंतु तुम उसे देखने चले ही गये और वह तुम्हारे लिये काल, अन्तक एवं यमराजके समान हो गया। महान् तेजस्वी होनेपर भी उसकी बुद्धि बड़ी खोटी है। वह जानता था कि मुझ बूढ़ेके तुम एक ही पुत्र हो तो भी वह दुष्ट क्रोधके वशीभूत हो ही गया
pratiṣiddho mayā tāta raibhyāvasatha-darśanāt | gatavān eva taṁ draṣṭuṁ kālāntaka-yamopamam ||
Sinabi ni Lomaśa: “O anak ni Kuntī! Si rishi Bharadvāja, matapos tapusin ang araw-araw na svādhyāya, ay bumalik sa āśrama na may dalang maraming samidhā. Bago ang araw na iyon, ang lahat ng apoy ay tumatayo upang salubungin siya sa sandaling siya’y makita; ngunit noon, sapagkat napatay ang kanyang anak, dahil sa aśauca (karumihan ng pagluluksa), hindi na tumayo ang mga apoy upang sumalubong gaya ng dati. ‘Anak! Paulit-ulit kitang pinagbawalan na huwag tumingin sa dako ng āśrama ni Raibhya. Ngunit nagpunta ka pa rin upang masdan iyon—at ang tanawing iyon ay naging para sa iyo na parang Kāla (Panahon), Antaka (Kamatayan), at Yama (Panginoon ng Kamatayan). Bagaman siya’y dakila ang ningning, lubhang baluktot ang kanyang paghatol. Kahit alam niyang ikaw ang tanging anak ko sa aking katandaan, ang masamang taong iyon ay nagpasakop pa rin sa galit.’”
लोगश उवाच
Educational Q&A
The verse warns that disregarding wise restraint and approaching what one has been cautioned against can invite disaster; it also condemns anger as a force that can override even learning and spiritual brilliance, leading to unethical, destructive action.
Lomaśa addresses his son, lamenting that despite repeated warnings not to look toward Raibhya’s hermitage, the son went anyway; the encounter proved deadly—like meeting Death itself—because Raibhya, though powerful, acted with distorted judgment under the influence of anger.