Shloka 6
Devanagari script
ततः पिपीलिका जन््तुं कदाचिददशत् स्फिचि । स दष्टो व्यनदन्नादं तेन दुःखेन बालक:,एक दिन एक चींटीने जन्तुके कटिभागमें डँस लिया। चींटीके काटनेपर उसकी पीड़ासे विकल हो जन्तु सहसा रोने लगा
Transliteration
tataḥ pipīlikā jantuṃ kadācid adaśat sphici | sa daṣṭo vyanadann ādaṃ tena duḥkhena bālakaḥ ||
Translation
Pagkaraan, minsan ay kinagat ng isang langgam ang maliit na nilalang sa puwitan. Nang makagat, ang sanggol ay napasigaw at umiyak nang malakas, nilamon ng sakit na iyon.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
पिपीलिकाan ant
पिपीलिका:
Karta
TypeNoun
Rootपिपीलिका
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जन्तुम्a creature
जन्तुम्:
Karma
TypeNoun
Rootजन्तु
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कदाचित्once, at some time
कदाचित्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootकदाचित्
Formअव्यय
अदशत्bit
अदशत्:
TypeVerb
Rootदश्
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन
स्फिचिon the buttock/hip
स्फिचि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्फिच्
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दष्टःhaving been bitten
दष्टः:
TypeAdjective
Rootदंश् (दश्) → दष्ट (क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
व्यनदत्cried out, wailed
व्यनदत्:
TypeVerb
Rootनद् (वि-)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन
नादम्a sound/cry
नादम्:
Karma
TypeNoun
Rootनाद
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तेनby that, because of that
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
दुःखेनwith pain, due to pain
दुःखेन:
Karana
TypeNoun
Rootदुःख
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
बालकःthe boy/child
बालकः:
Karta
TypeNoun
Rootबालक
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
लोगश उवाच
Characters & Entities
P
pipīlikā (ant)J
jantu (creature)B
bālaka (young one/child)Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes
Educational Q&A
Even a tiny creature can inflict real pain; recognizing this fosters empathy and supports ethical restraint (avoiding harm to living beings).
An ant bites a young creature on the buttock, and the child cries out loudly from the sudden pain.