Previous Verse
Next Verse

Shloka 80

Kirmīra-rākṣasa-saṃgamaḥ (Encounter and Slaying of Kirmīra) | किर्मीरेण सह भीमसेनसमागमः

भोजने भीमसेनस्य पाप: प्राक्षेपयद्‌ विषम्‌ । कालकूटं नवं तीक्ष्णं सम्भूतं लोमहर्षणम्‌,जिस पापीने भीमसेनके भोजनमें नूतन, तीक्ष्ण, परिमाणमें अधिक एवं रोमांचकारी कालकूट नामक विष डलवा दिया था

vaiśampāyana uvāca | bhojane bhīmasenasya pāpaḥ prākṣepayad viṣam | kālakūṭaṃ navaṃ tīkṣṇaṃ sambhūtaṃ lomaharṣaṇam |

Sinabi ni Vaiśampāyana: Isang makasalanan ang nagpaghalo ng lason sa pagkain ni Bhīmasena—ang Kālakūṭa, bagong inihanda, ubod ng tindi at talim ng bisa, nakapangingilabot hanggang magtayuan ang balahibo. Ipinapakita ng talatang ito ang bigat ng pagtataksil: ang pananakit sa kapwa sa pamamagitan ng panlilinlang ay itinuturing na lubhang adharmic na gawain.

भोजनेin the food/meal
भोजने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभोजन
FormNeuter, Locative, Singular
भीमसेनस्यof Bhimasena
भीमसेनस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Genitive, Singular
पापःthe sinner/wicked man
पापः:
Karta
TypeNoun
Rootपाप
FormMasculine, Nominative, Singular
प्राक्षेपयत्caused to be thrown/put in; mixed in
प्राक्षेपयत्:
TypeVerb
Rootप्र + क्षिप् (णिच्)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
विषम्poison
विषम्:
Karma
TypeNoun
Rootविष
FormNeuter, Accusative, Singular
कालकूटम्Kālakūṭa (a deadly poison)
कालकूटम्:
Karma
TypeNoun
Rootकालकूट
FormNeuter, Accusative, Singular
नवम्new/fresh
नवम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनव
FormNeuter, Accusative, Singular
तीक्ष्णम्sharp, intense, potent
तीक्ष्णम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण
FormNeuter, Accusative, Singular
सम्भूतम्arisen/produced
सम्भूतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसम् + भू (क्त)
FormNeuter, Accusative, Singular
लोमहर्षणम्hair-raising, horripilating
लोमहर्षणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootलोमहर्षण
FormNeuter, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhīmasena (Bhīma)
K
Kālakūṭa (poison)
P
poison (viṣa)
F
food/meal (bhojana)

Educational Q&A

The verse condemns covert harm and betrayal: administering poison through deception is presented as a deeply sinful, adharmic act, highlighting that unethical means—especially treachery against the unsuspecting—carry grave moral weight.

The narrator states that a wicked person arranged for Bhīmasena’s food to be laced with a terrifying, highly potent poison called Kālakūṭa, indicating an attempted murder by stealth rather than open confrontation.