Shloka 29
Vaitaraṇī-tīrtha and the Devayāna Path
Kaliṅga Episode
Devanagari script
अन्यथा हि कुरुश्रेष्ठ देवयोनिरपां पति: । कुशाग्रेणापि कौन्तेय न स्प्रष्टव्यो महोदधि:,कुरुश्रेष्ठ! जलका स्वामी समुद्र देवताओंका अधिष्ठान है। कुन्तीनन्दन! ऊपर बतायी हुई रीतिके सिवा दूसरे किसी प्रकारसे इस महासागरका कुशके अग्रभागद्वारा भी स्पर्श नहीं करना चाहिये
Translation
Kung hindi gayon, O pinakamainam sa angkan ng Kuru! Ang dakilang karagatan, panginoon ng mga tubig, ay tahanan ng mga deva. O anak ni Kuntī, maliban sa paraang sinabi sa itaas, huwag hipuin ang malawak na dagat na ito kahit dulo man lamang ng damong kuśa.
Word by Word
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
कुरुश्रेष्ठO best of the Kurus
कुरुश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootकुरु-श्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
देवयोनिःthe source/origin of the gods
देवयोनिः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवयोनि
FormMasculine, Nominative, Singular
अपाम्of waters
अपाम्:
TypeNoun
Rootअप्
FormFeminine, Genitive, Plural
पतिःlord
पतिः:
Karta
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Nominative, Singular
कुशाग्रेणwith the tip of a kusa-grass
कुशाग्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootकुश-अग्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
अपिeven
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
कौन्तेयO son of Kunti
कौन्तेय:
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Vocative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
स्प्रष्टव्यःshould be touched (is to be touched)
स्प्रष्टव्यः:
TypeVerb
Rootस्पृश्
FormGerundive (तव्यत्), Masculine, Nominative, Singular, passive obligation
महोदधिःthe great ocean
महोदधिः:
Karma
TypeNoun
Rootमहा-उदधि
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
लोमश उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes