Vaitaraṇī-tīrtha and the Devayāna Path
Kaliṅga Episode
ततः प्रसन्ना पृथिवी तपसा तस्य पाण्डव । पुनरुन्नह्ा सलिलाद् वेदीरूपा स्थिता बभौ
tataḥ prasannā pṛthivī tapasā tasya pāṇḍava | punar unnahā salilād vedīrūpā sthitā babhau ||
Pagkaraan, O Pāṇḍava, ang Daigdig—nalugod sa kanyang tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay)—ay muling umangat mula sa mga tubig at nagpakitang nakatindig sa anyo ng isang altar. Ipinahihiwatig ng pangyayaring ito na ang disiplinadong tapas, kapag nakaayon sa katuwiran, ay pinaniniwalaang nakapagbabalik ng kaayusan at katatagan sa sanlibutan.
लोमश उवाच
Tapas (disciplined austerity) undertaken in a righteous spirit is portrayed as a force that can heal disorder and re-establish stability; the Earth’s ‘pleasure’ signifies moral-cosmic responsiveness to dharmic effort.
Lomaśa narrates that, due to the ascetic power of a certain figure, the Earth became pleased and re-emerged from the waters, manifesting as a vedi-like altar—an image linking cosmic renewal with sacrificial order.