Vaitaraṇī-tīrtha and the Devayāna Path
Kaliṅga Episode
यस्मिन् यज्ञे हि भूर्दत्ता कश्यपाय महात्मने | सपर्वतवनोद्देशा दक्षिणार्थे स्वयम्भुवा,उस यज्ञमें ब्रह्माजीने पर्वत और वनप्रान्तसहित यह सारी पृथ्वी महात्मा कश्यपको दक्षिणारूपमें दे दी थी
yasmin yajñe hi bhūr dattā kaśyapāya mahātmane | sa-parvata-vano-deśā dakṣiṇārthe svayambhuvā ||
Wika ni Lomaśa: “Sa paghahandog na iyon, ipinagkaloob ng Sariling-Ipinanganak na si Brahmā ang buong daigdig—kasama ang mga bundok, kagubatan, at lahat ng mga lupain—bilang dakṣiṇā (kabayaran sa sakripisyo) sa dakilang-loob na si Kaśyapa. Ipinakikita ng pangyayaring ito ang kabanalan ng kaloob sa ritwal at ang napakalaking pananagutang pasan ng nagbibigay at tumatanggap kapag ang yaman at paghahari ay inililipat sa paraang naaayon sa dharma.”
लोमश उवाच
The verse highlights the dharmic gravity of dakṣiṇā: gifts made in sacrifice are not mere transactions but sacred transfers that bind giver and receiver to truthfulness, restraint, and responsible stewardship—especially when the gift is as vast as the earth itself.
Lomaśa recounts an ancient sacrificial event in which Brahmā (Svayambhū) granted the whole earth, including mountains and forests, to the sage Kaśyapa as the sacrificial fee, emphasizing the extraordinary scale and sanctity of that rite.