Shloka 1
Vaitaraṇī-tīrtha and the Devayāna Path
Kaliṅga Episode
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका आधा श्लोक मिलाकर कुल २५६ श्लोक हैं) हब. “(9 #2५:..# #2:५::.१ चतुर्दशाधिकशततमो< ध्याय: युधिष्ठिरका कौशिकी, गंगासागर एवं वैतरणी नदी होते हुए महेन्द्रपर्वतपर गमन वैशम्पायन उवाच ततः प्रयात: कौशिक्या: पाण्डवो जनमेजय । आनुपूर्व्येण सर्वाणि जगामायतनान्यथ,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर पाण्डुनन्दन युधिष्ठिरने कौशिकी नदीके तटवर्ती सभी तीर्थों और मन्दिरोंकी क्रमश: यात्रा की। राजन! उन्होंने गंगा- सागरसंगमतीर्थमें समुद्रतटपर पहुँचकर पाँच सौ नदियोंके जलमें स्नान किया
vaiśampāyana uvāca | tataḥ prayātaḥ kauśikyāḥ pāṇḍavo janamejaya | ānupūrvyena sarvāṇi jagāmāyatanāny atha ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “O Janamejaya, pagkaraan niyon, umalis ang Pāṇḍava (Yudhiṣṭhira) mula sa ilog Kauśikī. Sa wastong pagkakasunod, dinalaw niya ang lahat ng banal na pook—mga tīrtha at dambana—sa kanyang dinaanan.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames pilgrimage as a disciplined, orderly practice (ānupūrvyena) rather than a random journey—suggesting that dharma is pursued through method, reverence for sacred places, and intentional movement through a moral-spiritual landscape.
Vaiśampāyana continues his narration to Janamejaya: Yudhiṣṭhira departs from the Kauśikī region and begins visiting the sacred abodes in sequence, marking the continuation of the Pāṇḍavas’ tīrtha-journey in the Vana Parva.