Shloka 58
Bhāgīratha’s Tapas and the Petition to Gaṅgā (गङ्गावतरण-प्रसङ्गः)
यज्ञ: समाप्यतां तात सगरस्य महात्मन: । अंशुमानेवमुक्तस्तु कपिलेन महात्मना,“तात! महात्मा सगरका यज्ञ पूर्ण करो।” महात्मा कपिलके ऐसा कहनेपर अंशुमान् उस अश्वको लेकर महामना सगरके यज्ञमण्डपमें आये और उनके चरणोंमें प्रणाम करके उनसे सब समाचार निवेदन किया। सगरने भी स्नेहसे अंशुमान्का मस्तक सूँघा। अंशुमानने सगर- पुत्रोंका विनाश जैसा देखा और सुना था, वह सब बताया, साथ ही यह भी कहा कि *यज्ञिय अश्व यज्ञममण्डपमें आ गया है।” यह सुनकर राजा सगरने पुत्रोंके मरनेका दुःख त्याग दिया
yajñaḥ samāpyatāṃ tāta sagarasya mahātmanaḥ | aṃśumān evam uktaḥ tu kapilena mahātmanā ||
Sinabi ng dakilang pantas na si Kapila kay Aṃśumān: “Anak, ipagpatuloy at tapusin ang handog na sakripisyo ng marangal na Haring Sagara.” Nang mabigkas ito ng kagalang-galang na Kapila, kinuha ni Aṃśumān ang kabayong pang-yajña at nagbalik sa pook ng ritwal ni Sagara. Yumukod siya at nagpatirapa sa paanan ng hari, at isinalaysay ang lahat ng naganap—kung paanong napuksa ang mga anak ni Sagara, at kung paanong ang kabayong itinalaga at binasbasan para sa handog ay natagpuan at naibalik sa yajña. Nang marinig ito, inamoy ng hari ang ulo ni Aṃśumān bilang tanda ng pag-ibig. At sa pagdinig na maipagpapatuloy ang banal na gawain, isinantabi ni Haring Sagara ang dalamhati sa pagkamatay ng kanyang mga anak, at ibinaling ang isip sa pagtupad sa ritwal at sa tungkuling panghari.
सगर उवाच
Educational Q&A
Even amid personal loss, one should uphold dharma: Aṃśumān follows the sage’s instruction and restores the consecrated horse, and Sagara restrains grief to complete the royal rite, prioritizing duty, order, and the integrity of the yajña.
Kapila tells Aṃśumān to have Sagara’s sacrifice completed. Aṃśumān retrieves the sacrificial horse, returns to the yajña enclosure, reports the fate of Sagara’s sons and the recovery of the horse, and Sagara, hearing this, sets aside his sorrow and proceeds with the completion of the sacrifice.