Shloka 40
Bhāgīratha’s Tapas and the Petition to Gaṅgā (गङ्गावतरण-प्रसङ्गः)
(क्रीडत: सहसा55साद्य तत्र तत्र महीपते ।) गलेषु क्रोशतो गृहा नद्यां चिक्षेप दुर्बलान् ततः पौरा: समाजम्मुर्भयशोकपरिप्लुता:,लोमशजीने कहा--राजन्! सगरका वह पुत्र जिसे रानी शैब्याने उत्पन्न किया था, असमज्जसके नामसे विख्यात हुआ। वह जहाँ-तहाँ खेल-कूदमें लगे हुए पुरवासियोंके दुर्बल बालकोंके समीप सहसा पहुँच जाता और चीखते-चिल्लाते रहनेपर भी उनका गला पकड़कर उन्हें नदीमें फेंक देता था। तब समस्त पुरवासी भय और शोकमें मग्न हो राजा सगरके पास आये और हाथ जोड़े खड़े हो इस प्रकार कहने लगे--“महाराज! आप शत्रुसेना आदिके भयसे हमारी रक्षा करनेवाले हैं
krīḍataḥ sahasā āsādya tatra tatra mahīpate | galeṣu krośato gṛhā nadyāṃ cikṣepa durbalān | tataḥ paurāḥ samājamur bhayaśokapariplutāḥ |
Sabi ni Lomaśa: “O hari, habang naglalaro rito’t roon ang mga anak ng mga taga-lungsod, bigla siyang susugod sa mahihina. Kahit nagsisisigaw sila, hahawakan niya sa leeg at ihahagis sa ilog. Kaya ang mga mamamayan, nilamon ng takot at dalamhati, ay nagtipon at lumapit sa hari.”
लोगमश उवाच
Educational Q&A
A ruler’s dharma is to protect the vulnerable and restrain wrongdoing, even when the offender is powerful or connected to the royal house; unchecked cruelty within the kingdom is a failure of governance and justice.
Lomaśa describes a cruel act: someone repeatedly rushes at weak children while they play, grabs them by the throat, and throws them into a river. The terrified, grief-stricken citizens then assemble and go to the king to complain and seek protection.