Shloka 104
Sagara’s Aśvamedha Horse Lost; The Sixty-Thousand Sons Begin the Subterranean Search
Kapila Introduced
इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपर्वके अन्तर्गत तीर्थयात्रापर्वमें लोमशती र्थयात्राके प्रस॑ंगमें अगस्त्यका समुद्रतटटपर गमनविषयक एक सौ चारवाँ अध्याय पूरा हुआ
iti prakāraṁ śrīmahābhārate vanaparvake antargataṁ tīrthayātrāparvaṇi lomaśatīrthayātrā-prasaṅge agastyasya samudra-taṭe gamana-viṣayakam ekaśata-caturthaṁ adhyāyaḥ pūrṇaḥ
Sa gayon nagwakas ang ika-104 na kabanata ng Vana Parva ng Śrī Mahābhārata, sa loob ng Tīrthayātrā Parva, sa salaysay ng paglalakbay-pananampalataya ni Lomāśa—na naglalarawan sa pagpunta ni Agastya sa dalampasigan. Ipinahihiwatig ng pangwakas na pahayag na ito ang paglipat sa susunod: nagpapatuloy ang banal na paglalakbay, at itinatanghal ang mga pangyayari bilang bahagi ng mas malawak na landas ng pagdidisiplina sa asal at paglilinis ng sarili, hindi lamang paglalakbay sa mga pook.
लोमश उवाच
Educational Q&A
The colophon reinforces the Mahābhārata’s framing of pilgrimage (tīrthayātrā) as a disciplined, value-oriented journey: sacred travel is presented as a means of purification and moral reorientation, not merely movement through places.
This is the chapter-ending colophon stating that, in Lomāśa’s pilgrimage discourse within the Tīrthayātrā Parva of the Vana Parva, the chapter concerning Agastya’s going to the ocean shore has concluded.