Shloka 44
Dambhodbhava, Nara-Nārāyaṇa, and the Counsel to Abandon Hubris
Udyoga-parva 94
Devanagari script
त्वं धर्ममर्थ संजानन् सम्यड्नस्त्रातुमहसि । गुरुत्वं भवति प्रेक्ष्य बहून् क्लेशांस्तितिक्ष्महे
Transliteration
tvaṁ dharmam arthaṁ sañjānan samyaṅ nas trātum arhasi | gurutvaṁ bhavati prekṣya bahūn kleśāṁs titikṣmahe ||
Translation
Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ikaw na nakauunawa sa dharma at sa kapakinabangang pangmundo, nararapat na ipagtanggol kami nang wasto. Sa pagkakita sa bigat ng pananagutang nasa iyo, tinitiis namin ang maraming paghihirap.”
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Prathama, Eka
धर्मम्dharma, righteousness
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormPum, Dvitiya, Eka
अर्थम्artha, purpose/wealth
अर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ
FormPum, Dvitiya, Eka
संजानन्knowing, understanding
संजानन्:
Karta
TypeVerb
Rootसम् + ज्ञा
FormPum, Prathama, Eka, शतृ (present active participle)
सम्यक्properly, rightly
सम्यक्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसम्यक्
नःus
नः:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Dvitiya, Bahu
त्रातुम्to protect, to save
त्रातुम्:
Karma
TypeVerb
Rootत्रा
Formतुमुन् (infinitive)
अर्हसिyou ought/are fit (to)
अर्हसि:
Karta
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormLat (present), Madhyama, Eka, Parasmaipada
गुरुत्वम्heaviness; weightiness; gravity (of responsibility)
गुरुत्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootगुरुत्व
FormNapum, Prathama, Eka
भवतिbecomes, arises
भवति:
Karta
TypeVerb
Rootभू
FormLat (present), Prathama, Eka, Parasmaipada
प्रेक्ष्यhaving seen, considering
प्रेक्ष्य:
Karana
TypeVerb
Rootप्र + ईक्ष्
Formल्यप् (absolutive/gerund)
बहून्many
बहून्:
Karma
TypeAdjective
Rootबहु
FormPum, Dvitiya, Bahu
क्लेशान्afflictions, hardships
क्लेशान्:
Karma
TypeNoun
Rootक्लेश
FormPum, Dvitiya, Bahu
तितिक्षामहेwe endure, we bear
तितिक्षामहे:
Karta
TypeVerb
Rootतिज् (तितिक्ष् as desiderative stem from √तिज्/√तिक्ष् in usage)
FormLat (present), Uttama, Bahu, Atmanepada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
व
वैशम्पायन (Vaiśaṃpāyana)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes