Shloka 13

Dambhodbhava, Nara-Nārāyaṇa, and the Counsel to Abandon Hubris

Udyoga-parva 94

Devanagari script

त्वय्यधीन: शमो राजन्‌ मयि चैव विशाम्पते । पुत्रान्‌ स्थापय कौरव्य स्थापयिष्याम्यहं परान्‌,प्रजापालक कौरवनरेश! इस समय इन दोनों पक्षोंमें संधि कराना आपके और मेरे अधीन है। आप अपने पुत्रोंको मर्यादामें रखिये और मैं पाण्डवोंको नियमन्त्रणमें रखूँगा

Transliteration

tvayy adhīnaḥ śamo rājan mayi caiva viśāmpate | putrān sthāpaya kauravya sthāpayiṣyāmy ahaṃ parān ||

Translation

Wika ni Vaiśampāyana: “O hari, ang kapayapaan ay nakasalalay sa iyo, at nakasalalay din sa akin, O panginoon ng bayan. O Kaurava, pigilin mo ang iyong mga anak sa loob ng wastong asal; at pipigilan ko naman ang kabilang panig—ang mga Pāṇḍava.”

Word by Word

• त्वयि: in you
• त्वयि: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्
• Form: —, Saptami, Ekavacana

• अधीनः: dependent (on)
• अधीनः: Karta
• Type: Adjective
• Root: अधीन
• Form: Pum, Prathama, Ekavacana

• शमः: peace, pacification
• शमः: Karta
• Type: Noun
• Root: शम
• Form: Pum, Prathama, Ekavacana

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Pum, Sambodhana, Ekavacana

• मयि: in me
• मयि: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: —, Saptami, Ekavacana

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• एव: indeed, just
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• विशाम्पते: O lord of the people
• Type: Noun
• Root: विशाम्पति
• Form: Pum, Sambodhana, Ekavacana

• पुत्रान्: sons
• पुत्रान्: Karma
• Type: Noun
• Root: पुत्र
• Form: Pum, Dvitiya, Bahuvacana

• स्थापय: place/establish; keep (under control)
• Type: Verb
• Root: स्था (णिच् → स्थापय)
• Form: Loṭ (Imperative), Madhyama, Ekavacana

• कौरव्य: O Kaurava (descendant of Kuru)
• Type: Noun
• Root: कौरव्य
• Form: Pum, Sambodhana, Ekavacana

• स्थापयिष्यामि: I will place/keep (under control)
• Type: Verb
• Root: स्था (णिच् → स्थापय) + इष्य (भविष्यत्)
• Form: Luṭ (Periphrastic Future), Uttama, Ekavacana

• अहम्: I
• अहम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: —, Prathama, Ekavacana

• परान्: the others (the opposing side)
• परान्: Karma
• Type: Adjective (substantive use)
• Root: पर
• Form: Pum, Dvitiya, Bahuvacana

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśaṃpāyana
• Kaurava (king)
• Kauravas (the king's sons)
• Pāṇḍavas (implied by 'parān')