Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

उद्योगपर्व — अध्याय ९३: कृष्णस्य धृतराष्ट्रोपदेशः

Kṛṣṇa’s Counsel to Dhṛtarāṣṭra in the Assembly

ततो रथेन शुभ्रेण महता किड्किणीकिना । हयोत्तमयुजा शीघ्रमुपातिषछ्तत दारुक:,इसके बाद क्षुद्र घण्टिकाओंसे विभूषित और उत्तम घोड़ोंसे जुते हुए चमकीले विशाल रथके साथ दारुक शीघ्र ही भगवान्‌की सेवामें उपस्थित हुआ

tato rathena śubhreṇa mahatā kiṅkiṇīkinā | hayottamayujā śīghram upātiṣṭhata dārukaḥ ||

Pagkaraan nito, si Dāruka ay dagling dumating upang maglingkod, dala ang isang maringal at malaking karwaheng makinang, pinalamutian ng maliliit na kampanilyang kumakalansing, at nakayuko sa pinakamahuhusay na kabayo.

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
Formindeclinable (ablatival adverb)
रथेनby/with a chariot
रथेन:
Karana
TypeNoun
Rootरथ
Formmasculine, instrumental, singular
शुभ्रेणbright, shining
शुभ्रेण:
Karana
TypeAdjective
Rootशुभ्र
Formmasculine, instrumental, singular
महताgreat, huge
महता:
Karana
TypeAdjective
Rootमहत्
Formmasculine, instrumental, singular
किङ्किणीकिणाhaving small bells (jingling ornaments)
किङ्किणीकिणा:
Karana
TypeAdjective
Rootकिङ्किणीक
Formmasculine, instrumental, singular
हयोत्तमयुजाyoked with excellent horses
हयोत्तमयुजा:
Karana
TypeAdjective
Rootहयोत्तमयुज्
Formmasculine, instrumental, singular
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र
Formindeclinable (adverb)
उपातिष्ठत्stood near; presented himself; attended
उपातिष्ठत्:
TypeVerb
Rootउप-स्था
Formimperfect (laṅ), parasmaipada, 3rd person, singular
दारुकःDāruka (Krishna’s charioteer)
दारुकः:
Karta
TypeNoun
Rootदारुक
Formmasculine, nominative, singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dāruka
R
ratha (chariot)
H
haya (horses)
K
kiṅkiṇī (tinkling bells)

Educational Q&A

The verse highlights dharmic readiness: a servant or attendant should respond promptly and with disciplined respect, bringing the proper means (here, the well-prepared chariot) for the task at hand—an ethical model of responsible service.

Vaiśampāyana narrates that Dāruka quickly arrives to attend, bringing a magnificent, bell-adorned chariot yoked with excellent horses—signaling immediate preparation for the next royal or strategic movement.