Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

अध्याय ८२ — केशवप्रयाणे निमित्तदर्शनम्

Omens and Reception During Keśava’s Departure

वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर जब रात्रिका अन्धकार दूर हुआ और निर्मल आकाशमें सूर्यदेवके उदित होनेपर उनकी कोमल किरणें सब ओर फैल गयीं। कार्तिक मासके रेवती नक्षत्रमें 'मैत्र” नामक मुहूर्त उपस्थित होनेपर सत्त्वगुणी पुरुषोंमें श्रेष्ठ एवं समर्थ श्रीकृष्णने यात्रा आरम्भ की। उन दिनों शरद्‌ू-ऋतुका अन्त और हेमन्तका आरम्भ हो रहा था। सब ओर खूब उपजी हुई खेती लहलहा रही थी ।। मड़ल्या: पुण्यनिर्घोषा वाच: शृण्वंश्व सूनूृता: । ब्राह्मणानां प्रतीतानामृषीणामिव वासव:

vaiśampāyana uvāca—janamejaya! tad-anantaram yadā rātrikāndhakāro dūraḥ kṛtaḥ, nirmale cākāśe sūryadevasya udaye sati tasya komalāḥ kiraṇāḥ sarvato vyāptāḥ. kārtika-māse revatī-nakṣatre ‘maitra’ nāma muhūrte samupasthite sattva-guṇī puruṣeṣu śreṣṭhaḥ samarthaś ca śrīkṛṣṇo yātrām ārabdhavān. tadā śarad-ṛtor antaḥ hemantasya cārambhaḥ āsīt. sarvataḥ suṣṭhu jāta-kṛṣiḥ lalahāna āsīt. maṅgalyāḥ puṇya-nirghoṣā vācaḥ śṛṇvan sūnṛtāḥ, brāhmaṇānāṃ pratītānām ṛṣīṇām iva vāsavaḥ.

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O Janamejaya, pagkaraan, nang lumipas na ang dilim ng gabi at sa malinaw na langit ay sumikat ang Araw at ikinalat ang banayad na sinag sa lahat ng dako—nang, sa buwan ng Kārttika sa ilalim ng bituing Revatī, dumating ang mapalad na muhūrta na tinatawag na ‘Maitra’—si Śrī Kṛṣṇa, ang pinakadakila sa mga sāttvika at may kakayahan, ay nagsimula ng paglalakbay. Noon ay dulo ng taglagas at simula ng hemanta; saanman ay humahapay ang masaganang pananim. Sa kanyang paglalakbay, narinig niya ang mga salitang mapalad, banal ang tunog, at tapat—gaya ni Indra na nakikinig sa mga iginagalang na Brāhmaṇa at Ṛṣi.”

पुण्यनिर्घोषाःhaving auspicious sound/clamor
पुण्यनिर्घोषाः:
Karta
TypeAdjective
Rootपुण्यनिर्घोष
FormFeminine, Nominative, Plural
वाचःvoices, utterances
वाचः:
Karta
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Nominative, Plural
शृण्वन्hearing
शृण्वन्:
Karta
TypeVerb
Rootश्रु
FormMasculine, Nominative, Singular, शतृ (present active participle)
and
:
TypeIndeclinable
Root
सूनृताःkind/pleasant (true) words
सूनृताः:
Karta
TypeNoun
Rootसूनृता
FormFeminine, Nominative, Plural
ब्राह्मणानाम्of the Brahmins
ब्राह्मणानाम्:
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Genitive, Plural
प्रतीतानाम्well-known/approved/recognized
प्रतीतानाम्:
TypeAdjective
Rootप्रतीत
FormMasculine, Genitive, Plural, क्त (past passive participle)
ऋषीणाम्of the sages
ऋषीणाम्:
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Genitive, Plural
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
वासवःIndra (Vāsava)
वासवः:
Karta
TypeNoun
Rootवासव
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
Ś
Śrī Kṛṣṇa
S
Sūryadeva (Sun)
K
Kārttika (month)
R
Revatī (nakṣatra)
M
Maitra (muhūrta)
Ś
Śarad-ṛtu
H
Hemanta (season)
B
Brāhmaṇas
Ṛṣis
V
Vāsava/Indra