Shloka 30
अध्याय ८२ — केशवप्रयाणे निमित्तदर्शनम्
Omens and Reception During Keśava’s Departure
त॑ प्रयान्तमनुप्रायात् कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर: । भीमसेनार्जुनौ चोभौ माद्रीपुत्रो च पाण्डवौ,क्षत्रियशिरोमणे! श्रीकृष्णके जाते समय उन्हें पहुँचानेके लिये कुन्तीपुत्र युधिष्ठिर उनके पीछे-पीछे चले। साथ ही भीमसेन, अर्जुन, माद्रीके दोनों पुत्र पाण्डुकुमार नकुल-सहदेव, पराक्रमी चेकितान, चेदिराज धुृष्टकेतु, ट्रपद, काशिराज, महारथी शिखण्डी, धृष्टट्युम्न, पुत्रों और केकयोंसहित राजा विराट--ये सभी क्षत्रिय अभीष्ट कार्यकी सिद्धि एवं शिष्टाचारका पालन करनेके लिये उनके पीछे गये
taṁ prayāntam anuprāyāt kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ | bhīmasenārjunau cobhau mādrīputrau ca pāṇḍavau ||
Wika ni Vaiśaṃpāyana: Nang si Kṛṣṇa ay tumulak, sumunod sa likuran si Yudhiṣṭhira, anak ni Kuntī, upang maghatid; at kasama niya sina Bhīmasena at Arjuna, gayundin ang dalawang anak ni Mādrī, ang mga Pāṇḍava. Sa gayon, ang mga pangunahing kṣatriya ay sumama ayon sa wastong kaayusan—upang tuparin ang paggalang ng kaugalian at ang iisang pasyang maisakatuparan ang nilalayong gawain.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic kṣatriya conduct: leaders and allies uphold propriety by accompanying an honored person at departure, expressing solidarity and shared commitment to a collective aim rather than acting from mere personal impulse.
As a key figure departs (contextually, the honored envoy/leader), Yudhiṣṭhira and the other Pāṇḍavas follow behind to see him off, signaling respect, alliance, and readiness to pursue the intended political-moral objective.