Shloka 13
सहदेव–सात्यकि संवादः
Sahadeva and Satyaki on resolve after failed conciliation
सात्यकिं च महावीर्य विराटं च सहात्मजम् । द्रपदं॑ च सहामात्य॑ धृष्टद्युम्नं च माधव,केशव! अपने शरीरमें मांस और रक्तका बोझ बढ़ानेवाला कौन ऐसा मनुष्य है, जो युद्धमें युधिष्ठि, भीमसेन, किसीसे पराजित न होनेवाले अर्जुन, सहदेव, बलराम, महापराक्रमी सात्यकि, पुत्रोंसहित विराट, मन्त्रियोंसहित द्रुपद, धृष्टद्युम्न, पराक्रमी काशिराज, चेदिनरेश धृष्टकेतु तथा आपका और मेरा सामना कर सके?
sātyakiṁ ca mahāvīryaṁ virāṭaṁ ca sahātmajam | drupadaṁ ca sahāmātyaṁ dhṛṣṭadyumnaṁ ca mādhava-keśava |
Wika ni Nakula: “At si Sātyaki na dakila ang lakas; si Virāṭa kasama ang kanyang mga anak; si Drupada kasama ang kanyang mga ministro; at si Dhṛṣṭadyumna rin—O Mādhava, O Keśava! Sino ang taong magdaragdag lamang ng pasanin ng laman at dugo sa sariling katawan, na makatatayo laban sa iyo at sa akin sa digmaan, kung nasa ating panig sina Yudhiṣṭhira, Bhīmasena, ang di matatalong Arjuna, Sahadeva, Balarāma, ang makapangyarihang Sātyaki, si Virāṭa kasama ang mga anak, si Drupada kasama ang mga tagapayo, si Dhṛṣṭadyumna, ang magiting na hari ng Kāśī, at si Dhṛṣṭaketu ng Cedi?”
नकुल उवाच
Educational Q&A
The verse uses a sharp ethical contrast: mere physical life (‘flesh and blood’) is worthless without discernment and righteous purpose. Nakula asserts that opposing a dharmically aligned coalition led by Kṛṣṇa and the Pāṇḍavas is not bravery but self-destructive folly.
In the Udyoga Parva’s war-preparation context, Nakula enumerates the principal allies on the Pāṇḍava side and, addressing Kṛṣṇa as Mādhava/Keśava, challenges the plausibility of any opponent daring to face such combined strength.