Previous Verse
Next Verse

Shloka 66

Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization

यदि अपनेमें पुरुषार्थ है, तो पूर्ववैरको याद करके जो हृदयको पीड़ा देनेवाली प्रबल चिन्ता सदा बनी रहती है, उसे वैराग्यपूर्वक त्याग देनेसे ही शान्ति मिल सकती है; अथवा मर जानेसे ही उस चिन्ताका निवारण हो सकता है ।। अथवा मूलघातेन द्विषतां मधुसूदन । फलनिर्व त्तिरिद्धा स्यात्‌ तन्नृशंसतरं भवेत्‌,अथवा शत्रुओंको समूल नष्ट कर देनेसे ही अभीष्ट फलकी सिद्धि हो सकती है। परंतु मधुसूदन! यह बड़ी क्रूरताका कार्य होगा

yudhiṣṭhira uvāca | yady ātmani puruṣārtho 'sti, pūrvavairaṃ smṛtvā hṛdaya-pīḍā-karī yā prabalā cintā sadā tiṣṭhati, sā vairāgya-pūrvakaṃ tyaktavyā—tata eva śāntiḥ; athavā maraṇād eva tasyāś cintāyā nivṛttiḥ syāt || athavā mūlaghātena dviṣatāṃ madhusūdana, phala-nirvṛttir iṣṭā syāt; tan nṛśaṃsataraṃ bhavet ||

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Kung may tunay na pagsisikap ng tao sa sarili, ang matinding pagkabalisa—na laging nananatili at sumasakit sa puso—kapag naaalala ang dating alitan, ay mapapawi lamang sa pagbitaw dito nang may paglayo sa pagnanasa; kung hindi, ang pagkabalisa ay matatapos lamang sa kamatayan. O kaya naman, O Madhusūdana, makakamit ang ninanais na bunga sa pagwasak sa mga kaaway hanggang sa ugat at paglipol sa kanila nang lubos; ngunit iyon ay magiging higit na malupit na landas.”

अथवाor else
अथवा:
TypeIndeclinable
Rootअथवा
मूलघातेनby the destruction at the root (total extermination)
मूलघातेन:
Karana
TypeNoun
Rootमूलघात
FormMasculine, Instrumental, Singular
द्विषताम्of the enemies
द्विषताम्:
TypeNoun
Rootद्विषत्
FormMasculine, Genitive, Plural
मधुसूदनO slayer of Madhu (Krishna)
मधुसूदन:
TypeNoun
Rootमधुसूदन
FormMasculine, Vocative, Singular
फलनिर्वृत्तिःattainment/realization of the desired result
फलनिर्वृत्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootफलनिर्वृत्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
ईदृशीsuch (of this kind)
ईदृशी:
TypeAdjective
Rootईदृश
FormFeminine, Nominative, Singular
स्यात्might be / would be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
नृशंसतरम्more cruel / more ruthless
नृशंसतरम्:
Karta
TypeAdjective
Rootनृशंसतर
FormNeuter, Nominative, Singular
भवेत्would be / might become
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
M
Madhusūdana (Kṛṣṇa)
E
enemies (dviṣat)