Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
सुखं प्रशान्त: स्वपिति हित्वा जयपराजयौ । विजयकी प्राप्ति भी चिरस्थायी शत्रुताकी सृष्टि करती है। पराजित पक्ष बड़े दुःखसे समय बिताता है। जो किसीसे शत्रुता न रखकर शान्तिका आश्रय लेता है, वह जय- पराजयकी चिन्ता छोड़कर सुखसे सोता है ।।
sukhaṁ praśāntaḥ svapiti hitvā jayaparājayau | jātavairaś ca puruṣo duḥkhaṁ svapiti nityadā ||
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Ang taong payapa ay mahimbing na natutulog, sapagkat iniwan na niya ang tagumpay at pagkatalo. Ngunit ang lalaking lumikha ng kaaway ay natutulog sa dalamhati, palagi. Sapagkat ang tagumpay ay nagbubunga ng pangmatagalang poot, at ang natalong panig ay lumilipas ang panahon sa matinding pagdurusa; kaya ang hindi nag-iimpok ng galit at kumakapit sa kapayapaan, malaya sa pangamba sa panalo o talo, ay nagpapahinga sa kasiyahan.”
युधिछिर उवाच
Inner peace comes from relinquishing obsession with victory and defeat; creating enmity destroys one’s rest and happiness, while non-hostility and a peace-oriented stance lead to contentment.
In the Udyoga Parva’s pre-war deliberations, Yudhiṣṭhira argues for peace by highlighting the moral and psychological cost of conflict: victory breeds enduring hostility and the defeated suffer, whereas the tranquil person who avoids enmity sleeps peacefully.