Shloka 586
Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
सर्वोच्छेदे च यतते वैरस्यान्तविधित्सया । भागे हुए शत्रुका पीछा करना अनुबन्ध कहलाता है, यह भी पापपूर्ण कार्य है। मारे जानेवाले शत्रुओंमेंसे कोई-कोई बचा रह जाता है। वह अवशिष्ट शत्रु शक्तिका संचय करके विजेताके पक्षमें जो लोग बचे हैं, उनमेंसे किसीको जीवित नहीं छोड़ना चाहता। वह शत्रुका अन्त कर डालनेकी इच्छासे विरोधी दलको सम्पूर्णरूपसे नष्ट कर देनेका प्रयत्न करता है
sarvocchede ca yatate vairasyāntavidhitsayā |
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “At sa hangaring wakasan ang poot, nagsisikap ang tao tungo sa ganap na paglipol. Gayunman, maging ang paghabol sa kaaway na nagkawatak-watak—na tinatawag na ‘anu-bandha’ (walang-humpay na pag-uusig)—ay isang kasalanang gawain. Sapagkat sa mga nakatakdang mamatay, may ilan na nakaliligtas; at ang nalalabing kaaway na iyon, muling nagtitipon ng lakas, ay nagnanais na huwag mag-iwan ng sinuman sa mga natitirang kapanalig ng nagwagi. Kaya, sa pagnanais na tapusin ang kaaway, sinisikap niyang lipulin nang lubos ang panig na kalaban.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Even when one claims to seek ‘ending enmity,’ the impulse toward total annihilation and the pursuit of a routed foe (anubandha) is ethically tainted; violence tends to perpetuate cycles of retaliation, as survivors regroup and seek revenge.
Yudhiṣṭhira reflects on the moral logic of warfare: after a side is broken, chasing and exterminating the fleeing enemy is described as sinful, yet the practical fear remains that surviving enemies may later rebuild strength and attempt to wipe out the victor’s remaining supporters—fueling calls for complete destruction.