Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
न तथा बाध्यते कृष्ण प्रकृत्या निर्धनो जन: । यथा भद्रां श्रियं प्राप्प तया हीन: सुखैधित:
na tathā bādhyate kṛṣṇa prakṛtyā nirdhano janaḥ | yathā bhadrāṃ śriyaṃ prāpya tayā hīnaḥ sukhādhitaḥ ||
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O Kṛṣṇa, ang taong likas nang dukha ay hindi gaanong pinahihirapan ng kanyang karukhaan; ngunit ang nakamtan ang mapalad na kasaganaan at lumaki sa ginhawa ay higit na nagdurusa kapag inalis sa kanya ang mismong kapalarang iyon.”
युधिछिर उवाच
Suffering is intensified by attachment and habituation: one accustomed to prosperity feels its loss more sharply than one who has always lived with little. The verse points toward ethical restraint and inner steadiness amid changing fortune.
In Udyoga Parva’s pre-war deliberations, Yudhiṣṭhira speaks to Kṛṣṇa, reflecting on the psychological and moral weight of losing prosperity—an implicit commentary on the stakes of kingship, exile, and the impending conflict.