Shloka 4
Udyoga-parva Adhyāya 64: Arjuna’s Instruction to Sanjaya
Message to the Kuru Assembly
Devanagari script
भीमसेनं च कौन्तेयं यस्य नास्ति समो बले । रणान्तकं तर्जयसे महावातमिव द्रुम:,जैसे वृक्ष प्रचण्ड आँधीको डाँट बतावे, उसी प्रकार तुम समरांगणमें कालके समान विचरनेवाले कुन्तीकुमार भीमसेनको जिसके समान बलवान इस भूतलपर दूसरा कोई नहीं है, डराने-धमकानेका साहस करते हो
Translation
“At ikaw pa’y naglalakas-loob na manakot kay Bhīmasena, anak ni Kuntī—na walang kapantay sa lakas, na gumagala sa larangan ng digmaan na tila si Kāla (Kamatayan), ang tagapagwakas ng labanan! Para kang punongkahoy na sumisigaw sa nagngangalit na bagyo.”
Word by Word
भीमसेनम्Bhimasena
भीमसेनम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कौन्तेयम्son of Kunti (Bhima)
कौन्तेयम्:
Karma
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Accusative, Singular
यस्यof whom/whose
यस्य:
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent (Lat), Third, Singular, Parasmaipada
समःequal
समः:
TypeAdjective
Rootसम
FormMasculine, Nominative, Singular
बलेin strength
बले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Locative, Singular
रणान्तकम्the destroyer in battle (epithet)
रणान्तकम्:
Karma
TypeNoun
Rootरणान्तक
FormMasculine, Accusative, Singular
तर्जयसेyou threaten/taunt
तर्जयसे:
TypeVerb
Rootतर्ज्
FormPresent (Lat), Second, Singular, Atmanepada
महावातम्a great wind/gale
महावातम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहावात
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
द्रुमःa tree
द्रुमः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रुम
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
विदुर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes