Shloka 1
Adhyaya 60: Self-Assertion, Daiva, and the Rhetoric of Inevitability (उद्योग पर्व)
/ [दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ ३ श*लोक मिलाकर कुल २५ ह “लोक हैं।] #ीी:)#ीीि >> ह््न श्रीशम्ि एकषष्टितमो< ध्याय: दुर्योधनद्वारा आत्मप्रशंसा वैशम्पायन उवाच पितुरेतद् वच: श्रुत्वा धार्तराष्ट्रो 5त्यमर्षण: । आधाय विपुलं क्रोध॑ं पुनरेवेदमब्रवीत्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! पिताकी यह बात सुनकर अत्यन्त असहिष्णु दुर्योधनने भीतर-ही-भीतर भारी क्रोध करके पुन: इस प्रकार कहा--
Vaiśampāyana uvāca: pitur etad vacaḥ śrutvā dhārtarāṣṭro 'tyamarṣaṇaḥ | ādhāya vipulaṁ krodhaṁ punar evedam abravīt ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “O Haring Janamejaya! Nang marinig ang mga salitang iyon ng kanyang ama, si Duryodhana—anak ni Dhṛtarāṣṭra, na likas na di marunong magtimpi—ay nag-ipon ng matinding galit sa kanyang kalooban, at muling nagsalita nang ganito.” Ipinapakita ng tagpong ito ang kabiguang etikal ni Duryodhana: sa halip na tanggapin ang payo nang may pagpipigil, tumugon siya mula sa sugatang pagmamataas at pagkainip, na nagtatakda ng himig ng sariling pagbibigay-katwiran at lalo pang pagpapatigas ng alitan.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how intolerance (amarṣa) and unchecked anger distort judgment: when counsel is met with inner rage rather than reflection, one moves toward self-justification and harmful action, undermining dharma.
After hearing his father Dhṛtarāṣṭra’s words, Duryodhana becomes intensely angry inwardly and prepares to speak again—introducing the next section where he asserts himself and hardens his stance in the unfolding political crisis.