Shloka 53
Sainyasaṅgraha and Bhāga-Vyavasthā (Forces Assembled and Rival Allocations) | सैन्यसंग्रह-भागव्यवस्था
समर्थमेकं पर्याप्तं कौरवाणां विनिग्रहे । पुरस्तादुपयातानां कौरवाणां युयुत्सताम्,इस प्रकार बोलते हुए धृष्टद्युम्नसे धर्मात्मा राजा युधिष्ठिरने कहा--“महाबाहो! पाण्डवोंसहित समस्त पांचाल वीर तुम्हारे धैर्य और पराक्रमका ही आश्रय लेकर युद्धके लिये उद्यत हुए हैं, इसलिये तुम्हीं इस संग्रामसे हमलोगोंका उद्धार करो। मैं जानता हूँ कि तुम क्षत्रियधर्ममें प्रतेष्ठित हो और युद्धकी इच्छासे सामने आये हुए समस्त कौरवोंको अकेले ही कैद कर लेनेकी पूरी शक्ति रखते हो
saṃjaya uvāca | samartham ekaṃ paryāptaṃ kauravāṇāṃ vinigrahe | purastād upayātānāṃ kauravāṇāṃ yuyutsatām ||
Wika ni Sanjaya: “Siya lamang ay may kakayahan—at sapat na—upang supilin ang mga Kaurava, kahit sila’y sumusulong sa unahan na sabik sa labanan.” Sa ganitong diwa, ipinahihiwatig ng pahayag ang pananalig na maka-dharma na inilalagak sa iisang kampeon: sa kanyang disiplinadong kagitingan, mapipigil niya ang pagsalakay at mapangangalagaan ang matuwid na panig.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dharmic ideal that true strength is not mere violence but the capacity to restrain and subdue unrighteous aggression. It frames martial power as a protective, ethically directed force—sufficient in one disciplined hero when aligned with duty.
Sanjaya reports a declaration about a single warrior’s adequacy to check the Kaurava forces as they advance for battle. The line functions as a narrative emphasis on confidence in a key champion’s prowess at a tense pre-war moment in the Udyoga Parva.