Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Sainyasaṅgraha and Bhāga-Vyavasthā (Forces Assembled and Rival Allocations) | सैन्यसंग्रह-भागव्यवस्था

पृथगक्षौहिणी भ्यां तु पाण्डवानभिसंश्रितौ | महारथौ समाख्यातावुभौ पुरुषमानिनौ,अपनेको पौरुषशाली वीर माननेवाले वे दोनों विख्यात महारथी अलग-अलग एक-एक अक्षौहिणी सेनाके साथ पाण्डवोंकी सहायताके लिये आये हैं

pṛthag akṣauhiṇībhyāṃ tu pāṇḍavān abhiśaṃśritau | mahārathau samākhyātāv ubhau puruṣamāninau ||

Sinabi ni Sañjaya: “Yaong dalawang bantog na dakilang mandirigmang karwahe—na kapwa ipinagmamalaki ang lakas ng kanilang pagkalalaki—ay dumating nang magkahiwalay, bawat isa’y may dalang isang buong akṣauhiṇī, at kumampi upang tulungan ang mga Pāṇḍava.”

पृथक्separately
पृथक्:
TypeIndeclinable
Rootपृथक्
FormAvyaya
अक्षौहिणीभ्याम्with two (separate) armies (akṣauhiṇīs)
अक्षौहिणीभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी
FormFeminine, Instrumental, Dual
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
FormAvyaya
पाण्डवान्the Pāṇḍavas
पाण्डवान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Plural
अभिसंश्रितौhaving resorted to / having joined (in support of)
अभिसंश्रितौ:
Karta
TypeVerb
Rootअभि-सम्-श्रि
FormPast participle (kta), Masculine, Nominative, Dual
महारथौtwo great chariot-warriors
महारथौ:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Dual
समाख्यातौrenowned / well-known
समाख्यातौ:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-आ-ख्या
FormPast participle (kta), Masculine, Nominative, Dual
उभौboth
उभौ:
Karta
TypePronoun/Adjective
Rootउभ
FormMasculine, Nominative, Dual
पुरुषमानिनौproud of their manliness / self-regarding as men of valor
पुरुषमानिनौ:
Karta
TypeAdjective
Rootपुरुषमानिन्
FormMasculine, Nominative, Dual

संजय उवाच

S
Sanjaya
P
Pandavas
A
Akshauhini (army division)
M
Maharatha (great chariot-warrior)

Educational Q&A

Power and personal heroism are ethically significant not merely as strength, but as the side they are pledged to; the verse highlights the moral weight of choosing allegiance in a righteous conflict.

Sanjaya reports that two famed maharathas arrive to aid the Pandavas, each bringing a full akshauhini force, indicating a major reinforcement and the consolidation of alliances before war.