Shloka 21
Sainyasaṅgraha and Bhāga-Vyavasthā (Forces Assembled and Rival Allocations) | सैन्यसंग्रह-भागव्यवस्था
भरतनन्दन! सुवर्णनिर्मित ध्वजाओंसे युक्त महाधनुर्धथर द्रौपदीपुत्र भी धृष्टद्युम्नके साथ द्रोणगपर आक्रमण करेंगे ।। चेकितान: सोमदत्तं द्वैरथे योद्धुमिच्छति । भोजं तु कृतवर्माणं युयुधानो युयुत्सति,चेकितान द्वैरथ-संग्राममें सोमदत्तके साथ युद्ध करना चाहते हैं। सात्यकि भोजवंशी कृतवर्माके साथ युद्ध करनेको उत्सुक हैं
sañjaya uvāca |
cekitānaḥ somadattaṃ dvairathe yoddhum icchati |
bhojaṃ tu kṛtavarmāṇaṃ yuyudhāno yuyutsati ||
Sinabi ni Sanjaya: “Nais ni Chekitana na makipaglaban kay Somadatta sa isang tunggalian ng mga karwaheng pandigma. At si Yuyudhana (Satyaki) ay sabik na harapin si Kritavarman ng mga Bhoja.” Ipinapakita ng salaysay ang sinadyang pagtutugma ng mga mandirigma—bawat isa’y pumipili ng karapat-dapat na katapat—bilang tanda ng matibay na pasya, pananagutan, at mabagsik na etika ng digmaang kṣatriya, kung saan sinusubok ang dangal at tapang sa mga anyo ng labang pinagkasunduan.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a kṣatriya-war ethic: combat is undertaken with conscious choice of an opponent and within recognized forms (dvairatha), emphasizing personal responsibility, courage, and adherence to martial codes even amid a larger, morally fraught war.
Sanjaya reports the intended matchups for battle: Chekitana plans to meet Somadatta in a chariot duel, and Satyaki (Yuyudhana) seeks to fight Kritavarman of the Bhojas—signaling readiness and the organization of forces through specific rival engagements.