Shloka 9
Saṃjaya’s Warning to Dhṛtarāṣṭra: Accountability, Alliance-Shift, and the Pāṇḍava Strategic Edge
Devanagari script
ग्रस्तान् गन्धर्वराजेन मज्जतो हा[प्लवेडम्भसि | आनिनाय पुनः पार्थ: पुत्रांस्ते राजसत्तम,राजशिरोमणे! (घोषयात्राके समय) गन्धर्वराज चित्रसेनने आपके पुत्रोंको कैद कर लिया था। वे सब-के-सब बिना नावके पानीमें डूब रहे थे, उस समय उन्हें अर्जुन ही पुनः छुड़ाकर ले आये थे
Translation
Wika ni Sañjaya: “O pinakadakilang hari! Noong paglalakbay na Ghoṣa-yātrā, binihag ni Citrāsena, hari ng mga Gandharva, ang iyong mga anak. Wala silang bangka at nalulunod na sa tubig; noon ay si Arjuna, anak ni Pārtha, ang muling nagpalaya at nagbalik sa kanila.”
Word by Word
ग्रस्तान्seized/captured
ग्रस्तान्:
Karma
TypeAdjective
Rootग्रस्त (√ग्रस्)
FormMasculine, Accusative, Plural
गन्धर्वराजेनby the king of the Gandharvas
गन्धर्वराजेन:
Karana
TypeNoun
Rootगन्धर्वराज
FormMasculine, Instrumental, Singular
मज्जतःsinking/drowning
मज्जतः:
Karma
TypeAdjective
Rootमज्जत् (√मज्ज्)
FormMasculine, Accusative, Plural
हाalas!
हा:
TypeIndeclinable
Rootहा
अप्लवेwithout a boat/raft (in the boatless condition)
अप्लवे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअ-प्लव
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
अम्भसिin the water
अम्भसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअम्भस्
FormNeuter, Locative, Singular
आनिनायbrought (back)
आनिनाय:
TypeVerb
Root√नी (आ-)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पार्थःPartha (Arjuna)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
पुत्रान्sons
पुत्रान्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Accusative, Plural
तेyour
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्)
FormGenitive, Singular
राजसत्तमO best of kings
राजसत्तम:
TypeNoun (vocative epithet)
Rootराजसत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
राजशिरोमणेO crest-jewel among kings
राजशिरोमणे:
TypeNoun (vocative epithet)
Rootराजशिरोमणि
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes