Shloka 41
Udyoga-parva Adhyāya 50 — Dhṛtarāṣṭra’s Appraisal of Bhīmasena (भीमसेनभयवर्णनम्)
Devanagari script
दीर्घकालसमासक्तं विषमाशीविषो यथा । स मोक्ष्यति रणे तेज: पुत्रेषु मम संजय,संजय! जैसे विषधर सर्प बहुत दिनोंसे संचित किये हुए विषको किसीपर उगलता है, उसी प्रकार भीमसेन भी दीर्घकालसे संचित अपने तेजको रणभूमिमें मेरे पुत्रोंपर छोड़ेगा
Transliteration
dhṛtarāṣṭra uvāca | dīrghakālasamāsaktaṃ viṣam āśīviṣo yathā | sa mokṣyati raṇe tejaḥ putreṣu mama saṃjaya ||
Translation
Wika ni Dhṛtarāṣṭra: “Sañjaya, kung paanong ang makamandag na ahas ay iniluluwa ang lasong matagal nitong inipon, gayon din si Bhīmasena sa digmaan ay ibubuhos sa aking mga anak ang naipong lakas na matagal niyang kinimkim.”
Word by Word
दीर्घकालसमासक्तम्long-attached/long-accumulated
दीर्घकालसमासक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदीर्घकाल-समासक्त (सम्+आ+सञ्ज्/सक्त)
FormNeuter, Accusative, Singular
विषम्poison
विषम्:
Karma
TypeNoun
Rootविष
FormNeuter, Accusative, Singular
आशीविषःa venomous serpent
आशीविषः:
Karta
TypeNoun
Rootआशीविष
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
मोक्ष्यतिwill release/let loose
मोक्ष्यति:
TypeVerb
Rootमुच्
FormSimple Future (Luṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
तेजःsplendor/energy/valor
तेजः:
Karma
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Accusative, Singular
पुत्रेषुupon/among (my) sons
पुत्रेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Locative, Plural
ममof me/my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
संजयO Sañjaya
संजय:
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
धृतराष्ट उवाच
Characters & Entities
D
DhṛtarāṣṭraS
SañjayaB
BhīmasenaD
Dhṛtarāṣṭra's sons (Kauravas)Ā
āśīviṣa (venomous serpent)V
viṣa (poison)R
raṇa (battlefield)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes