Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
अहं तथैवं खलु भाविरूपं पश्यामि बुद्धया स्वयमप्रमत्त: । दृष्टिश्न मे न व्यथते पुराणी संयुध्यमाना धार्तराष्ट्रा न सन्ति
ahaṃ tathaivaṃ khalu bhāvirūpaṃ paśyāmi buddhyā svayam apramattaḥ | dṛṣṭiś ca me na vyathate purāṇī saṃyudhyamānā dhārtarāṣṭrā na santi ||
Sinabi ni Sañjaya: “Ako man, na nananatiling ganap na mapagmatyag at di nagpapabaya, ay nakikita sa sarili kong pag-unawa ang hinaharap na ganyan din ang anyo. Ang aking sinauna at di nagkakamaling paningin ay hindi natitinag. At sa paninging iyon, masasabi kong tiyak: kapag pumasok sila sa larangan ng digmaan at nakipaglaban, hindi makaliligtas ang mga anak ni Dhṛtarāṣṭra.”
संजय उवाच
Clear-sighted discernment recognizes that persistent adharma leads to inevitable ruin. Sañjaya’s unwavering ‘ancient vision’ underscores that ethical causality is not merely opinion: when wrongdoing hardens into war, the outcome becomes inescapable.
In Udyoga Parva, as war becomes imminent, Sañjaya reports his own certain foreknowledge: if Dhṛtarāṣṭra’s sons proceed to battle, they will not return alive. It functions as a grave warning to the Kuru court about the consequences of choosing conflict over reconciliation.