Mahabharata — Udyoga Parva, Shloka 15
Sanatsujāta on the Imperceptible Eternal Light (यत्तच्छुक्रं महज्ज्योतिः)
अड्गुष्ठमात्र: पुरुषो$न्तरात्मा लिड्रस्य योगेन स याति नित्यम् | तमीशमीड्यमनुकल्पमाद्यं पश्यन्ति मूढा न विराजमानम् | योगिनस्तं प्रपश्यन्ति भगवन्तं सनातनम्
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo ’ntarātmā liṅgasya yogena sa yāti nityam | tam īśam īḍyam anukalpam ādyaṃ paśyanti mūḍhā na virājamānam | yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam ||
Sabi ni Sanatsujāta: Sa loob ng katawan ay naroon ang panloob na Sarili—ang “taong kasinlaki ng hinlalaki.” Dahil sa pagkakaugnay sa maselang katawan (liṅga-śarīra), patuloy itong umiikot sa paglipat-lipat ng kapanganakan at kamatayan. Ngunit ang Kataas-taasang Panginoon—tagapamahala ng lahat, karapat-dapat purihin, ang unang sanhi at ganap na makapangyarihan—bagaman nasa lahat ng dako sa sariling liwanag, ay hindi nakikita ng mga nalilinlang. Subalit ang mga yogin na may disiplina ay tunay na nakikita ang walang-hanggang, mapalad na Bhagavān.
सनत्सुजात उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts two perceptions: the deluded fail to recognize the ever-present, radiant Supreme Lord, while yogins—through inner discipline and clarity—directly perceive Him. It also explains transmigration as the jīva’s continual ‘going’ due to association with the subtle body (liṅga-śarīra).
In the Udyoga Parva’s Sanatsujātīya discourse, Sanatsujāta instructs (as a spiritual teacher) on the nature of the self, bondage, and the means of true vision. This verse advances the teaching by describing the indwelling self’s rebirth due to subtle-body linkage and affirming that yogic insight reveals the eternal Lord whom ordinary delusion obscures.