Shloka 43
Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Pramāda as Mṛtyu
Chapter 42
सनत्युजात उवाच एकस्य वेदस्याज्ञानाद् वेदास्ते बहवः कृता: । सत्यस्यैकस्य राजेन्द्र सत्ये कश्चिदवस्थित:,सनत्सुजातने कहा--राजन्! सृष्टिके आदिमें वेद एक ही थे, परंतु न समझनेके कारण (एक ही वेदके) बहुत-से विभाग कर दिये गये हैं। उस सत्यस्वरूप एक वेदके सारतत्त्व परमात्मामें तो कोई बिरला ही स्थित होता है इति श्रीमहाभारते उद्योगपर्वणि सनत्सुजातपर्वणि सनत्सुजातवाक्ये त्रिचत्वारिंशो ध्याय: इस प्रकार श्रीमह्ााभारत उद्योगपर्वके अन्तर्गत सनत्युजातपर्वमें सनत्युजातवाक्यविषयक तैतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
sanatsujāta uvāca | ekasya vedasyājñānād vedāste bahavaḥ kṛtāḥ | satyasyāikasya rājendra satye kaścid avasthitaḥ ||
Wika ni Sanatsujāta: “O hari, sa pasimula iisa lamang ang Veda; ngunit dahil hindi ito tunay na naunawaan, ang iisang Veda ay hinati-hati at naging marami. Gayunman, sa iisang Katotohanan—ang Katotohanan mismo—bihira ang taong matatag na nananatili.”
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Sanatsujāta teaches that scriptural multiplicity often arises from human non-understanding: the Veda is essentially one in truth, but appears as many through division and interpretation. True wisdom is to become established in Satya—the single Reality—rather than merely multiplying textual branches.
In the Sanatsujātīya section of Udyoga Parva, the sage Sanatsujāta instructs the king (addressed as rājendra, traditionally Dhṛtarāṣṭra). He shifts the focus from external scriptural plurality to inner realization, emphasizing that only a rare person abides in the one Truth.