Previous Verse
Next Verse

Shloka 61

हंस–साध्यसंवादः, वाक्-निग्रहः, महाकुल-लक्षणम्, शान्ति-उपायः

Hamsa–Sādhya Dialogue; Restraint of Speech; Marks of Noble Lineage; Means to Peace

संसारमें अग्नि एक महान्‌ तेज है, वह काठमें छिपी रहती है; किंतु जबतक दूसरे लोग उसे प्रज्वलित न कर दें, तबतक वह उस काठको नहीं जलाती ।। स एव खलूु दारुभ्यो यदा निर्मथ्य दीप्यते | तद्‌ दारु च वन चान्यन्निर्दहत्याशु तेजसा,वही अग्नि यदि काष्ठसे मथकर उद्दीप्त कर दी जाती है तो वह अपने तेजसे उस काठको, जंगलको तथा दूसरी वस्तुओंको भी जल्दी ही जला डालती है

sa eva khalu dārubhyo yadā nirmathya dīpyate | tad dāru ca vana cānyan nirdahaty āśu tejasā ||

Sabi ni Vidura: “Ang apoy ay isang dakilang lakas sa daigdig at nakatago sa kahoy; hangga’t walang nagsisindi, hindi nito sinusunog ang kahoy na iyon. Ngunit ang apoy ring iyon, kapag inilabas sa pamamagitan ng pagkikiskisan ng mga patpat at pinasiklab, ay sa sariling ningas ay mabilis na tutupok sa kahoy, sa gubat, at sa anumang nasa paligid. Maliwanag ang aral: ang mga puwersang nakatago—lalo na ang poot, pagkapoot, at alitan—maaaring manatiling di-mapanganib kung hindi inuudyukan; ngunit kapag sinadyang gisingin, mabilis nitong wawasakin maging ang pinagmulan nito at magpapalaganap ng kapahamakan lampas sa unang sanhi.”

सःthat (he/it)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
खलुsurely/indeed
खलु:
TypeIndeclinable
Rootखलु
दारुभ्यःfrom the pieces of wood
दारुभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootदारु
FormNeuter, Ablative, Plural
यदाwhen
यदा:
TypeIndeclinable
Rootयदा
निर्मथ्यhaving churned/produced by friction
निर्मथ्य:
TypeVerb
Rootनिर्मथ्
FormAbsolutive (Gerund), Active
दीप्यतेis kindled/blazes
दीप्यते:
TypeVerb
Rootदीप्
FormPresent, Indicative, Atmanepada (middle/passive sense), Third, Singular
तत्then that (fire)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
दारुwood
दारु:
Karma
TypeNoun
Rootदारु
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
वनम्forest
वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अन्यत्other (thing)
अन्यत्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य
FormNeuter, Accusative, Singular
निर्दहतिburns up
निर्दहति:
TypeVerb
Rootनिर्दह्
FormPresent, Indicative, Parasmaipada, Third, Singular
आशुquickly
आशु:
TypeIndeclinable
Rootआशु
तेजसाby (its) brilliance/energy
तेजसा:
Karana
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Instrumental, Singular

विदुर उवाच

V
Vidura
A
agni (fire)
D
dāru (wood)
V
vana (forest)