Shloka 12
हंस–साध्यसंवादः, वाक्-निग्रहः, महाकुल-लक्षणम्, शान्ति-उपायः
Hamsa–Sādhya Dialogue; Restraint of Speech; Marks of Noble Lineage; Means to Peace
विश्वस्तस्यैति यो दारान् यश्चापि गुरुतल्पग: । वृषलीपतिर्द्धिजो यश्व॒ पानपश्चैव भारत,भारत! जो अपने ऊपर विश्वास करनेवाले पुरुषकी स्त्रीके साथ समागम करता है, जो गुरुस्त्रीगामी है, ब्राह्मण होकर शूद्रा सत्रीके साथ विवाह करता है, शराब पीता है तथा जो ब्राह्गगपर आदेश चलानेवाला, ब्राह्मणोंकी जीविका नष्ट करनेवाला, ब्राह्मणोंको सेवाकार्यके लिये इधर-उधर भेजनेवाला और शरणागतकी हिंसा करनेवाला है--ये सब-के- सब ब्रह्महत्यारेके समान हैं; इनका संग हो जानेपर प्रायश्षित्त करे--यह वेदोंकी आज्ञा है
viśvastasya eti yo dārān yaś cāpi gurutalpagaḥ | vṛṣalīpatir dvijo yaś ca pānapaś caiva bhārata ||
Sabi ni Vidura: “O Bhārata, ang sinumang lumalapastangan sa asawa ng lalaking nagtitiwala sa kanya, ang sinumang pumasok sa higaan ng guro (nakikiapid sa asawa ng guro), ang isang dvija (dalawang ulit na isinilang) na kumuha ng babaeng Śūdra bilang asawa, at ang umiinom ng nakalalasing—ang mga ito’y dapat ituring na kapantay ng pumatay sa isang brāhmaṇa. Ang pakikisama sa kanila’y itinuturing na mabigat na dungis sa asal, at iniuutos ng banal na batas ang pag-aalis-sala (prāyaścitta).”
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura classifies certain betrayals and transgressions—especially violating a trusted man’s wife, adultery with the guru’s wife, improper marriage across prescribed norms for a dvija, and drinking intoxicants—as gravely destructive to dharma, comparable in severity to brahmahatyā, and warns that association with such acts/actors requires expiation.
In Udyoga Parva, Vidura counsels the Kuru king (addressed as ‘Bhārata’, i.e., Dhṛtarāṣṭra) on righteous conduct. This verse is part of his moral admonition, listing behaviors that dharma tradition treats as extremely serious offenses.