Shloka 1
हंस–साध्यसंवादः, वाक्-निग्रहः, महाकुल-लक्षणम्, शान्ति-उपायः
Hamsa–Sādhya Dialogue; Restraint of Speech; Marks of Noble Lineage; Means to Peace
पम्प बछ। अंक सप्तत्रिशोड्ध्याय: धृतराष्ट्रके प्रति विदुरजीका हितोपदेश विदुर उवाच सप्तदशेमान् राजेन्द्र मनु: स्वायम्भुवोडब्रवीत् | वैचित्रवीर्य पुरुषानाकाशं मुष्टिभिर्ष्नत:,विदुरजी कहते हैं--राजेन्द्र! विचित्रवीर्यनन्दन! स्वायम्भुव मनुने इन सत्रह प्रकारके पुरुषोंको आकाशपर मुक्कोंसे प्रहार करनेवाले, न झुकाये जा सकनेवाले, वर्षाकालीन इन्द्रधनुषको झुकानेकी चेष्टा करनेवाले तथा पकड़में न आनेवाली सूर्यकी किरणोंको पकड़नेका प्रयास करनेवाले बतलाया है (अर्थात् इनके सभी उद्यमोंको निष्फल कहा है)
vidura uvāca | saptadaśemān rājendra manuḥ svāyambhuvo 'bravīt | vaicitravīrya-puruṣān ākāśaṁ muṣṭibhir ghnataḥ | anāmyaṁ varṣākālīndra-dhanuṣaṁ nāmayituṁ ceṣṭamānān | agrāhyāḥ sūrya-raśmīn grahītuṁ prayatamānān iti |
Sinabi ni Vidura: “O hari, inapo ni Vichitravīrya! Binanggit ni Svāyambhuva Manu ang labimpitong uri ng tao na ang pagsisikap ay walang saysay—gaya ng pagsuntok sa langit, ng pagtatangkang baluktutin ang bahaghari ng tag-ulan na di mababaluktot, o ng pagnanais dakpin ang mga sinag ng araw na di mahahawakan. Ibig sabihin, tiyak na mabibigo ang kanilang mga gawain, at dapat makilala ng marunong na pinuno ang mga landas na nagdadala sa sariling kapahamakan.”
विदुर उवाच