Shloka 45

Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition

Devanagari script

एक॑ विषरसो हन्ति शस्त्रेणैकश्न वध्यते । सराष्ट्रं सप्रजं हन्ति राजानं मन्त्रविप्लव:,विषका रस एक (पीनेवाले)-को ही मारता है, शस्त्रसे एकका ही वध होता है; किंतु (गुप्त) मन्त्रणाका प्रकाशित होना राष्ट्र और प्रजाके साथ ही राजाका भी विनाश कर डालता है

Transliteration

ekaḥ viṣarasaḥ hanti śastreṇaikaś ca vadhyate | sa-rāṣṭraṃ sa-prajaṃ hanti rājānaṃ mantraviplavaḥ ||

Translation

Wika ni Vidura: Ang lason ay pumapatay lamang sa iisang umiinom nito, at ang sandata ay nakapapatay lamang ng isang tao. Ngunit ang pagbagsak o pagtataksil sa lihim na payo—kapag nabunyag ang mga pinag-usapang tago—ay sumisira sa hari, kasama ang kaharian at ang bayan.

Word by Word

एकःone (thing/person)

विषरसम्poison-juice (poisonous draught)

हन्तिkills

शस्त्रेणby a weapon

एकःone (person)

वध्यतेis slain

सराष्ट्रम्together with the kingdom

सप्रजम्together with the subjects

हन्तिdestroys/kills

राजानम्the king

मन्त्रविप्लवःthe ruin caused by (leakage of) counsel; disclosure of secret counsel

Speaker

विदुर उवाच

Characters & Entities

Vidura

king (rājā)

kingdom/state (rāṣṭra)

subjects/people (prajā)

poison (viṣa)

weapon (śastra)

counsel/secret deliberation (mantra)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes