Shloka 18
Udyoga-parva Adhyāya 28: Dharmādharmalakṣaṇa in Āpad
Crisis-Discernment of Right and Wrong
संजय! तुम श्रेष्ठ ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य तथा सम्पूर्ण लोकोंके इस सुप्रसिद्ध धर्मको जानते हो। तुम ज्ञानियोंमें भी श्रेष्ठ ज्ञानी हो, तो भी तुम कौरवोंकी स्वार्थसिद्धिके लिये क्यों वाग्जाल फैला रहे हो? ।।
Sañjaya! tvaṁ śreṣṭha-brāhmaṇa-kṣatriya-vaiśya-tathā samasta-lokānāṁ suprasiddhaṁ dharmam jānāsi. tvaṁ jñāninām api śreṣṭho jñānī, tathāpi kauravāṇāṁ svārtha-siddhaye kuto vāg-jālaṁ vitanosi? āmnāyeṣu nitya-saṁyogam asya tathāśvamedhe rājasūye ca viddhi. saṁyujyate dhanuṣā varmaṇā ca hastyaśvādyaī ratha-śastraiś ca bhūyaḥ. rājā yudhiṣṭhirasya veda-śāstraiḥ saha svādhyāya-rūpeṇa sadā sambandho vartate; tathāśvamedha-rājasūyādi-yajñaiś ca nityaṁ lagnaḥ. dhanuḥ-kavacābhyāṁ ca saṁyuktaḥ; hastyaśva-vāhanaiḥ rathaiḥ astrāṇi-śastrāṇi ca tasya na nyūnāni. ete kuntī-putrā yadi kaurava-vadhaṁ vināpi rājya-prāptaye anyaṁ upāyaṁ jñāsyanti, tadā bhīmasenaṁ ārya-puruṣācārita-sadvyavahāre niyujya dharma-rakṣā-rūpaṁ puṇyam eva sampādayiṣyanti—iti tvaṁ samyag avagaccha.
Wika ni Vāyu: “Sañjaya! Nalalaman mo ang bantog na dharma na itinataguyod ng pinakamahuhusay sa mga brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, at ng lahat ng daigdig. Ikaw ay binibilang sa pinakamarurunong—bakit mo pa ikinakalat ang lambat ng mga salita upang paglingkuran ang pansariling kapakinabangan ng mga Kaurava? Alamin mo: si Haring Yudhiṣṭhira ay laging kaugnay ng Veda at śāstra sa pamamagitan ng walang patid na pag-aaral; gayundin, siya’y deboto sa mga dakilang handog gaya ng Aśvamedha at Rājasūya. Siya’y may busog at baluti, at sagana sa mga elepante, kabayo, karwaheng pandigma, at mga sandata. Kung matutuklasan ng mga anak ni Kuntī ang anumang paraan upang mabawi ang kaharian nang hindi pinapatay ang mga Kaurava, pipigilin nila si Bhīmasena at itatatag siya sa marangal na asal na isinasagawa ng mga matuwid, at makapagtatamo ng kabutihang-loob sa pag-iingat sa dharma—unawain mo ito nang malinaw.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The passage contrasts truthful, dharma-grounded counsel with self-serving rhetoric. It asserts that Yudhiṣṭhira’s legitimacy rests on learning (svādhyāya), Vedic authority, and righteous intent; even with full military capacity, the Pāṇḍavas would prefer a dharmic, non-lethal means if possible, restraining Bhīma and pursuing merit through protecting dharma.
Vāyu addresses Sañjaya, rebuking him for arguing in the Kauravas’ interest despite knowing dharma. He then describes Yudhiṣṭhira’s constant engagement with scripture and royal sacrifices, and notes the Pāṇḍavas’ ample martial resources—yet emphasizes their willingness to seek a peaceful solution if it can secure the kingdom without killing the Kauravas.