Shloka 26
Adhyāya 195 — Arjuna’s Capability and Restraint Regarding Divyāstras
Udyoga Parva
शकटापणवेशाश्र यान॑ युग्यं च सर्वश: । तत्र नागसहस्राणि हयानामयुतानि च । फल्गु सर्व कलत्रं च यत्किज्चित् कृशदुर्बलम्
Vaiśampāyana uvāca: śakaṭāpaṇa-veśāśraya-yānāni yugyaṃ ca sarvaśaḥ | tatra nāga-sahasrāṇi hayānām ayutāni ca | phalgu sarva-kalatraṃ ca yat kiñcit kṛśa-durbalam ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “Tinipon sa lahat ng paraan ang mga kariton at bagon, mga puwesto sa pamilihan at mga suplay para sa kasuotan at kagamitan, mga sasakyang sinasakyan, at sari-saring sasakyang nakaharnes. Naroon din ang libu-libong elepante at sampu-sampung libong kabayo, kasama ang iba’t ibang mumunting kalakal, mga babae at mga sambahayan, at yaong mga payat, mahihina, o hindi angkop sa hirap—lahat ng kailangang isama at dalhin.” Sa diwa ng salaysay, itinatampok ng taludtod ang bigat at pananagutang moral ng pagmomobilisa: kahit ang matuwid na layon ay humihila sa mga umaasa at sa marurupok, kaya ang paglalakbay tungo sa digmaan ay nagiging pagsubok ng marami, hindi ambisyon ng iisa.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even when rulers act under the banner of dharma, large-scale action—especially movement toward war—inevitably involves dependents, resources, and the vulnerable. The verse highlights the ethical gravity of leadership: decisions ripple through entire households and those least able to endure hardship.
The narrator lists the extensive preparations and the mass of people, animals, and goods being assembled for travel: carts, supplies, conveyances, thousands of elephants, tens of thousands of horses, families, and those weak or unfit for strain—indicating a major mobilization and migration accompanying the royal movement.