Shloka 16
ततस्तत्प्रतिघातार्थ ब्राह्ममेवास्त्रमुत्तमम् । मया प्रयुक्त जज्वाल युगान्तमिव दर्शयत्,तब उस अस्त्रका निवारण करनेके लिये मैंने भी उत्तम ब्रह्मास्त्रका ही प्रयोग किया। मेरा वह अस्त्र प्रलयकालका-सा दृश्य उपस्थित करता हुआ प्रज्वलित हो उठा
tatastatpratighātārthaṁ brāhmam evāstram uttamam | mayā prayuktaṁ jajvāla yugāntam iva darśayat ||
Pagkaraan, upang salagin ang mismong hampas na iyon, ginamit ko rin ang kataas-taasang sandata—ang Brahmāstra. Nang pakawalan ko ito, nagliyab ito at nagpakita ng tanawing wari’y wakas ng isang yugto—isang apokaliptikong pagpapamalas na nagpapahiwatig na ang pag-igting ng digmaan ay nakapagtatawag ng mga puwersang lampas sa karaniwang kapangyarihan ng tao.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral danger of escalation: when one answers a powerful attack with an even greater divine weapon, the conflict can assume world-ending proportions. It implicitly warns that extraordinary force, even when used as a countermeasure, carries catastrophic risk and demands restraint and discernment.
Bhīṣma says that to neutralize the opponent’s strike, he released the supreme Brahma-weapon. Once deployed, it flared up with an apocalyptic brilliance, resembling the end-of-age destruction (yugānta).