Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

अध्याय १६९ — भीष्मस्य पाण्डवसेनाप्रशंसा तथा शिखण्डिविषये नियमः

Bhīṣma’s Appraisal of Pāṇḍava Forces and His Constraint Regarding Śikhaṇḍin

अजेयौ समरे वृद्धौ विराटद्रुपदौ तथा । महारथौ महावीर्यों मतौ मे पुरुषर्षभी,वृद्ध राजा विराट और ट्रुपद भी युद्धमें अजेय हैं। इन दोनों महापराक्रमी नरश्रेष्ठ वीरोंको मैं महारथी मानता हूँ

ajeyau samare vṛddhau virāṭa-drupadau tathā | mahārathau mahāvīryau matau me puruṣarṣabhau ||

Wika ni Bhīṣma: “Sa digmaan, ang matatandang haring sina Virāṭa at Drupada ay hindi matatalo. Sa aking paghatol, ang dalawang lalaking iyon—mga bantayog na mandirigma, gaya ng toro sa hanay ng mga bayani, puspos ng dakilang tapang—ay dapat kilalaning mahāratha.”

अजेयौunconquerable (two)
अजेयौ:
Karta
TypeAdjective
Rootअजेय
FormMasculine, Nominative, Dual
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
वृद्धौaged/elder (two)
वृद्धौ:
Karta
TypeAdjective
Rootवृद्ध
FormMasculine, Nominative, Dual
विराटVirāṭa
विराट:
Karta
TypeNoun
Rootविराट
FormMasculine, Nominative, Singular
द्रुपदौDrupada (as one of the two)
द्रुपदौ:
Karta
TypeNoun
Rootद्रुपद
FormMasculine, Nominative, Dual
तथाand/also/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
महारथौgreat chariot-warriors (two)
महारथौ:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Dual
महावीर्यौof great prowess (two)
महावीर्यौ:
Karta
TypeAdjective
Rootमहावीर्य
FormMasculine, Nominative, Dual
मतौare considered/thought (two)
मतौ:
TypeVerb
Rootमत
FormMasculine, Nominative, Dual
मेof me / my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
पुरुषर्षभीO bulls among men (O best of men)
पुरुषर्षभी:
TypeNoun
Rootपुरुषर्षभ
FormMasculine, Vocative, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
V
Virāṭa
D
Drupada

Educational Q&A

Martial excellence is not limited by age; seasoned elders can remain formidable. Bhīṣma’s statement also models responsible discernment—recognizing an opponent’s true strength is part of kṣatriya ethics and strategic dharma.

In the Udyoga Parva’s war-preparation context, Bhīṣma is evaluating notable allies of the Pāṇḍavas. He identifies the elder kings Virāṭa and Drupada as effectively unconquerable in battle and classifies them among the elite mahārathas.