Shloka 11
Bhīṣma’s Appraisal of Pāṇḍava-Alliance Warriors (Śikhaṇḍin, Dhṛṣṭadyumna, and Allied Kings)
न चैषां पुरुषा: केचिदायुधानि गदा: शरान् | विषहन्ति सदा कर्तुमधिज्यान्यपि कौरव
na caiṣāṃ puruṣāḥ kecid āyudhāni gadāḥ śarān | viṣahanti sadā kartuṃ adhijyāny api kaurava, bālair api bhavantas taiḥ sarva eva viśeṣitāḥ |
Wika ni Bhishma: “O Kaurava, walang taong makakatiis sa hagupit ng kanilang mga sandata—mga pamalo (gada) at mga palaso. Bukod dito, wala ring makapagkakabit ng pisi sa kanilang mga busog, ni makapagbubuhat ng kanilang mabibigat na gada sa digmaan, ni makagagamit nang wasto ng kanilang mga palaso. Tunay nga, kahit noong kabataan pa lamang, nalampasan na nila kayong lahat—sa bilis, sa pagtama sa puntirya, sa lakas sa pagkain at pag-inom, at maging sa paglalaro sa alikabok—kaya’t nahayag silang mga natatangi.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma urges sober realism over pride: true leadership in dharma requires accurately assessing strength and capability, not dismissing superior opponents. Ethical counsel here is to avoid reckless war born from arrogance and to heed experienced guidance.
In Udyoga Parva, as war approaches, Bhishma addresses the Kaurava side (notably Duryodhana) and emphasizes the extraordinary martial capacity of the rival heroes: others cannot even string their bows or wield their heavy maces, and their excellence was evident from childhood.