Shloka 33
Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)
ततस्ते मूषिका: सर्वे समेत्यान्यो<न्यमन्रुवन् । मातुलो वर्धते नित्यं वयं क्षीयामहे भूशम्,“तब वे चूहे परस्पर मिलकर एक-दूसरेसे कहने लगे--'क्यों जी! क्या कारण है कि मामा तो नित्य मोटा-ताजा होता जा रहा है और हमारी संख्या बड़े वेगसे घटती चली जा रही है!
tataste mūṣikāḥ sarve sametyānyonyam anruvan | mātulo vardhate nityaṁ vayaṁ kṣīyāmahe bhūśam ||
Sinabi ni Sañjaya: Pagkatapos, nagtipon ang lahat ng daga at nag-usap-usap: “Ang tiyuhin naming sa ina ay araw-araw na tumataba, samantalang kami’y labis na nababawasan!” Ipinahihiwatig nito ang pangamba sa nakatagong sanhi ng di-pantay na pakinabang at sama-samang pagkalugi, at inuudyok ang paghahanap sa di-nakikitang pagsasamantala o panganib sa loob ng pamayanan.
संजय उवाच
Educational Q&A
When one party prospers while the many decline, it signals an underlying cause—often hidden exploitation or danger—so a community should investigate rather than accept the imbalance as normal.
The mice assemble and discuss an alarming pattern: their ‘maternal uncle’ is becoming fatter every day, while their own numbers are rapidly decreasing, implying that something is wrong and prompting collective concern.