Shloka 6
उद्योगपर्व — अध्याय १४० (कृष्णेन कर्णं प्रति पाण्डवबल-वैशिष्ट्यप्रदर्शनम्) / Udyoga Parva, Chapter 140
Krishna’s appraisal of Pandava advantage and war portents
मधुसूदन! उसके बाद अधिरथ नामक सूत मुझे जलमें देखते ही निकालकर अपने घर ले आये और बड़े स्नेहसे मुझे अपनी पत्नी राधाकी गोदमें दे दिया ।। मत्स्नेहाच्चैव राधायां सद्यः क्षीरमवातरत् | सा मे मूत्र पुरीषं च प्रतिजग्राह माधव,उस समय मेरे प्रति अधिक स्नेहके कारण राधाके स्तनोंमें तत्काल दूध उतर आया। माधव! उस अवस्थामें उसीने मेरा मल-मूत्र उठाना स्वीकार किया
matsnehāc caiva rādhāyāṃ sadyaḥ kṣīram avātarat | sā me mūtra-purīṣaṃ ca pratijagrāha mādhava ||
“O Madhusūdana! Pagkaraan niyon, si Adhiratha na kutsero, nang makita niya akong nasa tubig ay agad niya akong iniahon at dinala sa kanyang tahanan; at sa dakilang pag-ibig ay inilagay niya ako sa kandungan ng kanyang asawa na si Rādhā. Dahil sa labis na pagmamahal sa akin, agad na dumaloy ang gatas ni Rādhā. O Mādhava, sa aking walang-malay at walang-lakas na sanggol na kalagayan, tinanggap pa niya ang tungkuling linisin ang aking ihi at dumi—yakap ang buong bigat ng pagiging ina nang may lambing at pananagutan.”
कर्ण उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical motherhood and gratitude: true parenthood is shown through care, responsibility, and compassion, not merely by birth. It also underscores the dignity of nurturing labor and the moral weight of acknowledging those who raised and protected one.
Karna, speaking to Kṛṣṇa (Mādhava), recalls his infancy with his foster mother Rādhā. He describes how, moved by affection, she began lactating immediately and took on the intimate duties of caring for a newborn, emphasizing her genuine maternal role in his life.