Shloka 10
कर्ण–कृष्णसंवादः (Karṇa–Kṛṣṇa-saṃvādaḥ) — Karṇa’s Statement on Lineage, Loyalty, and the ‘Śastra-yajña’ Metaphor
Devanagari script
पितृपक्षे च ते पार्था मातृपक्षे च वृष्णय: । दौ पक्षावभिजानीहि त्वमेतौ पुरुषर्षभ,पिताके पक्षमें कुन्तीके सभी पुत्र तुम्हारे सहायक हैं और मातृपक्षमें समस्त वृष्णिवंशी तुम्हारे साथ हैं। पुरुषश्रेष्ठ! तुम अपने इन दोनों पक्षोंको जान लो
Transliteration
pitṛpakṣe ca te pārthā mātṛpakṣe ca vṛṣṇayaḥ | dvau pakṣāv abhijānīhi tvam etau puruṣarṣabha ||
Translation
Wika ni Vāyu: “Sa panig ng iyong ama ay naroon ang mga Pārtha, at sa panig ng iyong ina ay naroon ang mga Vṛṣṇi. O pinakamainam sa mga lalaki, kilalanin mo ang dalawang pakpak na kakampi na ito bilang iyo.”
Word by Word
पितृपक्षेin the paternal side/party
पितृपक्षे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपितृपक्ष
FormMasculine, Locative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तेyour
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Genitive, Singular
पार्थाःthe sons of Pṛthā (Pāṇḍavas)
पार्थाः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Plural
मातृपक्षेin the maternal side/party
मातृपक्षे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमातृपक्ष
FormMasculine, Locative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
वृष्णयःthe Vṛṣṇis (Yādavas)
वृष्णयः:
Karta
TypeNoun
Rootवृष्णि
FormMasculine, Nominative, Plural
द्वौtwo
द्वौ:
TypeAdjective
Rootद्वि
FormMasculine, Nominative, Dual
पक्षौsides/parties
पक्षौ:
Karma
TypeNoun
Rootपक्ष
FormMasculine, Nominative, Dual
अभिजानीहिknow/recognize
अभिजानीहि:
TypeVerb
Rootअभि-ज्ञा
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
एतौthese two
एतौ:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Dual
पुरुषर्षभO bull among men (best of men)
पुरुषर्षभ:
TypeNoun
Rootपुरुषर्षभ
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
व
वायुदेव (Vāyu)प
पार्थाः (Pārthas/Pāṇḍavas)व
वृष्णयः (Vṛṣṇis)क
कुन्ती/पृथा (Kuntī/Pṛthā) (implied by ‘Pārtha’ and maternal side)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes