Shloka 37
उद्योगपर्व अध्याय १३३ — संजये मातृउपदेशः
Udyoga Parva Adhyaya 133 — A Mother’s Counsel to Saṃjaya
पूर्व: पूर्वतरै: प्रोक्ते परै: परतरैरपि । शाश्व॒तं चाव्ययं चैव प्रजापतिविनिर्मितम्,स्वयं विधाताने जिसकी सृष्टि की है, प्राचीन और अत्यन्त प्राचीन पुरुषोंने जिसका वर्णन किया है, परवर्ती और अतिपरवर्ती सत्पुरुष जिसका वर्णन करेंगे तथा जो चिरन्तन एवं अविनाशी है, उस सनातन और उत्तम क्षत्रिय-हृदयको मैं जानती हूँ
pūrvaḥ pūrvataraiḥ prokte paraiḥ paratarair api | śāśvataṃ cāvyayaṃ caiva prajāpati-vinirmitaṃ svayaṃ vidhātānaṃ |
Binanggit ito ng mga nauna, at binanggit din ng higit pang nauna; babanggitin ito ng mga susunod, at babanggitin pa ng higit pang susunod. Ito’y walang hanggan at di-nagmamaliw—nilalang ni Prajāpati—sariling itinatag at sariling pinananatili. Ang walang-panahong at marangal na diwa ng kṣatriya—ang pusong mandirigmang matatag sa dharma—ay nalalaman ko.
पुत्र उवाच
Educational Q&A
The verse affirms an eternal, imperishable principle/person recognized across generations of sages and upheld as the true foundation of righteous kṣatriya resolve—steadfastness in dharma grounded in what is timeless rather than merely expedient.
In the Udyoga Parva’s counsel-laden setting before war, the speaker (the son) invokes an ancient, universally attested authority—eternal and divinely ordained—to validate a moral stance and the ideal of the noble warrior’s heart aligned with dharma.