Shloka 13
माधवी-प्रदानम् (Mādhavī Offered to Gālava) — Udyoga Parva 113
असकृत् तेन चोक्तेन किंचिदागतमन्युना । अयमुक्त: प्रयच्छेति जानता विभवं लघु,“इनके बार-बार आग्रह करनेपर विश्वामित्रजीको कुछ क्रोध आ गया; अत: इनके पास धनका अभाव है, यह जानते हुए भी उन्होंने इनसे कहा--“लाओ, गुरुदक्षिणा दो। गालव! मुझे अच्छी जातिमें उत्पन्न हुए ऐसे आठ सौ घोड़े दो, जिनकी अंगकान्ति चन्द्रमाके समान उज्ज्वल और कान एक ओरसे श्याम रंगके हों। गालव! यदि तुम मेरी बात मानो तो यही गुरुदक्षिणा ला दो।” तपोधन विश्वामित्रने यह बात कुपित होकर ही कही थी
asakṛt tena coktena kiñcid āgatamanyunā | ayam uktaḥ prayaccheti jānatā vibhavaṁ laghu ||
Sabi ni Nārada: Bagaman batid niyang salat sa yaman ang binata, dahil sa paulit-ulit na pamimilit ay sumiklab sa kanya ang bahagyang galit; at sa gayong damdamin ay sinabi niya, “Ibigay mo—dalhin mo ang guru-dakṣiṇā.”
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a moral tension: persistent pressure can stir anger even in a sage, yet the disciple’s obligation (guru-dakṣiṇā and gratitude) remains. It frames ethical discipline as a two-sided test—restraint for the teacher and steadfast responsibility for the student.
Nārada narrates that Viśvāmitra, repeatedly urged, becomes slightly angry and—despite knowing Gālava has little wealth—tells him to ‘give’ the teacher’s fee, setting up the later demand for rare horses as guru-dakṣiṇā.